Allemaal Beestjes in het water

Allemaal Beestjes! In het water nog wel……
Hoe vaak doen we dat nog, met onze kinderen de natuur in op zoek naar beestjes. Vermoedelijk moet je er even over nadenken, beestjes zoeken. Vermoedelijk ga je even aan jezelf denken. “Deed ik dat vroeger ook?” De boeken verzamelend met Anja Lammers maken het dat mijn gedachten even terug gaan in de tijd. In Losser heb je het grote natuurpark de “Zandbergen”. Ik kwam er graag en veel en in de zomer was het eigenlijk best normaal dat je met een gids de natuur inging. Het zal ongetwijfeld van school zijn uitgegaan tijdens een schooldag maar de gids was van de IVN en de loepjes waren vanzelfsprekend te koop in een van de winkeltjes.
Mijn vondst op een middag in de 5de klas toen, nu groep 7 was echter geen klein waterdier, of klein gronddier. Het was een piepklein mereltje. Te klein om volwassen te zijn, maar ook wel een beetje groot voor zijn nestje dat we ook met gids niet konden vinden. Achterlaten was geen optie voor ons. Teveel Beestjes, het arme kleine diertje. Ik nam het een halve tocht mee in de palmen van mijn hand, gaf het water bij de rivier de Dinkel en besloot het mereltje mee te nemen naar huis. Terwijl niemand verwachtte dat het kleine mereltje wat inmiddels omgedoopt was tot “Frits” het zou halen (hij had heel veel buikpijn) knapte Frits wonderwel goed op. Hij bleef een beetje mank maar hij redde het wel en bleef bij ons in de tuin. Hij maakte er een nestje, kreeg een vrouwtje en de vogeltjes volgden vanzelf.
Onderstaand het verslag met eigen avonturen van afgelopen woensdag middag. Veel leesplezier!

Allemaal beestjes in het water!
Deze week waren de beestjes in het water aan de beurt tijdens de kinderworkshop ‘Allemaal beestjes’, georganiseerd door de bibliotheek Enschede.

Wel 16 kinderen kwamen snuffelen in de boekencollectie van de bibliotheek. Ze hebben zeesterren gevonden, watersalamanders, kikkers, walvissen en zelfs een blauwe vinvis! De kinderen werd gevraagd: ‘denken jullie dat we de volgende week in het Zwerinkbeekpark, hier in Enschede, ook een walvis zullen vinden?’ ‘Neee!’, klonk het beslist. Een blauwe vinvis dan? ‘Neeee!’ Inderdaad, dat zal niet lukken, want een blauwe vinvis is net zo zwaar als 38 olifanten, zo hebben we in een boek gelezen. Maar wat vinden we dan wel? Met behulp van zoekkaarten, foto’s en filmpjes hebben we ontdekt dat in de vijvers van het Zweeringbeekpark stekelbaarsjes zullen zwemmen, en vlokreeftjes, posthoornslakken en bootmannetjes. Waarop een jongentje enthousiast zei: ”Dan zullen er ook wel bootsvrouwtjes zijn!”
Om de waterbeestjes even te kunnen laten logeren hebben de kinderen met glaskrijt allemaal hun eigen mini-aquarium versierd. Ze hebben een zoekkaart meegekregen zodat ze acht waterbeestjes kunnen bestuderen. Dan weten we volgende week waar we naar moeten zoeken in die vijver!
Na al dat ‘weten’ is het dan tijd voor ‘doen’. Samen hebben we het prentenboek van het jaar ,‘De kleine walvis’, interactief beleefd; een grote (opblaas)walvis verzorgd. En tenslotte hebben we de zee, een groot blauw zeil, van woeste golven voorzien, waardoor onder luid gejuich de vissen in het rond vlogen.
Volgende week woensdagmiddag gaan we, samen met de IVN gids, speuren naar beestjes in het water in het Zweringbeekpark. Voor schepnetjes wordt gezorgd, je mag zelf je aquarium meenemen!

“Ik ben toch niet gek?” Publieksdag GGZ Bibliotheek Enschede 25-06-2017

“Ik ben toch niet gek?” Publieksdag 25 juni 2017

Afgelopen zaterdag was in de Openbare Bibliotheek Enschede de publieksdag “Ik ben toch niet een gek?”. De dag stond in het teken van contact maken met ervaringsdeskundigen en professionals die werkzaam zijn in de GGZ. Op deze drukbezochte zaterdag was er een markt met informatiekramen te vinden op de begane grond en vonden er lezingen plaats in de “Pijpenla”. Ook waren er 2 indringende documentaires te zien.

We leven in een tijd van “labelen” alles wat (iets) anders is of niet normaal lijkt krijgt een naam. Stempel zo u wilt. Met dit labelen groeit onderzoek en komen er meer ziektebeelden bij. Of erkenning voor iets wat je hebt of waar je onder lijdt. Hoewel we dus steeds wijzer worden over wat iemand kan mankeren weten we er weinig vanaf! Op een dag als deze leer je pas echt mensen kennen die worstelen met een diagnose, die er tegen gevochten hebben, die altijd begeleiding nodig hebben of iets hebben overwonnen. Maar ook hoe dapper ze kunnen zijn.

Ikzelf hou niet zo van dat labelen, bejegen elkaar met respect en laat mensen in hun eigen waarde. Dat is mijn denkwijze. Op deze manier kun je van elkaar wat leren en in dit licht beleefde ik deze dag, zag documentaires en luisterde aandachtig naar lezingen. Stelde me open voor elk verhaal. In dat openstellen heb ik een hoop geleerd! En ja ik zie de noodzaak in hoe we met elkaar om moeten gaan zeker in deze rare tijden waar op social media alles normaal lijkt. En alles lijkt te mogen. We zijn gauw geneigd om te ver te gaan of om over te compenseren. Het nadeel bij het overschreeuwen is dat je rare excessen krijgt. Waar ligt de grens? Wat mag je nog als mening zeggen? Of in mijn geval publiceren. De teentjes zijn soms extreem kort. Of te lang.

Iedereen kent iemand in zijn of haar omgeving die op de een of andere manier wel iets mankeert, we noemen ze vaak “gestoord”, maar is dat wel zo? De ene patiënt is de andere niet, de ene ziekte de andere niet. Er zijn best wel wat ziektes waarbij je niet door hebt dat er wat aan de hand is met degene die tegenover je staat. Simpelweg omdat het niet altijd aan de orde is dat ziek zijn.

Wilma Boevink is iemand die je alles kan uitleggen over de zorg. Wat er mis is, wat er beter kan. Maar als je haar ziet en hoort denk je echt niet “die is gek!”. Integendeel! Juist Wilma komt als patiënt uit die GGZ hoek en als ervaringsdeskundige heeft ze zelf meegemaakt hoe het is om opgenomen te zijn. Hoe het voelt om in een psychose te zitten. Vanuit die kant is ze aan de slag gegaan bij het Trimbos, als onderzoeker is ze net gepromoveerd in Maastricht met “Hee” en is ze het boegbeeld van de herstelbeweging.

De documentaire die ze ons liet zien “Gekkenwerk Hee” is indrukwekkend https://youtu.be/RRm1e8W7Uwo en een aanrader om te zien. Op treffende wijze zie je hoe ogenschijnlijk “normale” mensen in de knel komen en opgenomen worden. Hoe ze dat beleven en hoe ze ermee om moeten gaan. Lees dealen met medicatie. Na deze documentaire ging Wilma, met de zaal, in op de vraag “Stigmateloos hardnekkige beelden van psychisch lijden: hiervan te herstellen”. De manier waarop ze dit deed was indrukwekkend. Het was niet even wat vertellen en vragen beantwoorden. Het was de zaal vragen naar eigen ervaringen en in die verhalen ervaringen uitwisselen. Het gesprek op gang laten komen. En die gesprekken leverden soms kippenvel op. Zo indringend. Het zet je aan het nadenken! Over hoe het anders kan en anders moet. We zijn immers mensen en geen kuddedieren die af en toe opgehokt moeten worden met een pilletje. Zonder mensen als Wilma zouden jij en ik de patiënt nog steeds zien als een “lastig persoon waar je geen of weinig contact mee wil”. Je krijgt begrip en sommigen herkennen zich in bepaalde ervaringen. We maken immers wel het een ander mee in ons leven maar ik wil dit niet als excuus promoten om een bepaald ziektebeeld aan te hangen. Dat gebeurd namelijk ook heel erg veel tegenwoordig.

De wereld zit vol autisten, PDD-nos, ADHD, Angst enz enz. Daar zit best een gevaar in. Doen we eens gek zoeken we een excuus met een naam, dat is gemakkelijker dan “sorry” zeggen.

De dag begint om 11 uur met een kort welkomstwoord en een pitch waarin de 18 deelnemers zich voorstellen. Deskundigen als Mediant en vooral patiënt organistaties en stichtingen, ervaringsdeskundigen die elkaar kunnen leren kennen en van elkaar kunnen leren. De lezingen zijn echter allemaal van ervaringsdeskundigen, mensen zoals jij en ik die in hun leven geconfronteerd zijn met een geestesziekte. Naar woord eigenlijk als je het zegt of typt. Ze zijn gewoon ziek of ziek geweest.

Nadat we door Wilma wakker geschud waren kwam Ahmet Turkmen met een lezing “Ontmoet jouw vooroordeel”. Zijn persoonlijke verhaal over verslaving en dat is me een verhaal. Alles zit erin, je huis verliezen, vrienden, familie, schulden, baan, dakloos alles voor die ene drang. Je high scoren. En er dan toch in slagen om eruit te komen, zelfs vader worden. Het zal niemand verbazen wie Ahmet heeft gehoord dat hij o.a. bij Tactus mensen helpt om van hun verslaving af te komen. Hij kent de klappen van de zweep. De zwakheden, de dieptepunten maar ook de sterke punten om eruit te komen. Een ervaringsdeskundige net als Wilma! Met deze lezing heb ik inmiddels de overtuiging dat juist in de GGZ zorg de hulp van deze ervaringsdeskundigen onontbeerlijk is. Wie het beleefd weet hoe het voelt!

Intussen zit de Pijpenla helemaal vol, geen stoel is leeg en mensen staan zelfs te luisteren. De ochtend tot aan de lunch is wat mij betreft al een succes.

Ook in de bieb zelf is het druk. De korte lunch pauze is echter snel voorbij zodat we beginnen aan het tweede deel van de dag. Terwijl de gang langs de kraampjes gestaag doorloopt, begint in de Pijpenla de documentaire “ Stillen over eetstoornissen” https://youtu.be/IWowY_-ybVI

Dit is weer zo’n documentaire net als “Emma” waar je stil van wordt. Eetstoornissen je denkt dat je alles wel weet maar ook dat is niet zo. Ik wordt me meer en meer bewust dat je zonder een gesprek met een ervaringsdeskundige eigenlijk dus niets weet. De jongedame die ons na de film meeneemt in haar verhaal verteld het ook zo overtuigend dat je er stil van wordt en na gaat denken. Het geeft je ook begrip over wat een patiënt meemaakt, waarom ze niet eten of juist heel veel en spugen. Je gaat minder calorien tellen en meer genieten!

De afsluiter van de dag is de lezing van de Stichting Zebra “Onzichtbaar verdriet te lijf”. Het is er een van het soort dat je letterlijk ademloos luistert! Er staat een jonge dame te vertellen dat ze haar benen afschuwelijk verminkte om geestelijke pijn letterlijk te lijf te gaan die intussen uitlegt welke 12 vormen er zijn en waarom ze het deed. En dan bedoel ik niet de 2 sneetjes van “Rover” uit “Goede tijden Slechte tijden” hoewel elke vorm van misbruik wel aanleiding kan zijn om jezelf te beschadigen. Dus niet alleen seksueel misbruik. Op de site http://zebravoorlichting.nl zie je een foto van Nicole die dit (wederom) indringende verhaal verteld. Zelfbeschadiging is een onderwerp dat veel meer aandacht behoeft en Zebra weet precies te vertellen waarom. Mij hebben ze overtuigd! En geholpen bij de herkenning van dit probleem bij iemand die in mijn hart zit. Hij is overleden maar als hij nog had geleefd had ik Nicole gebeld en gevraagd om hulp.

Wat heb ik geleerd deze dag? Dat er meer begrip moet komen voor de echte patiënten, dat de Stigma’s en taboes doorbroken moeten worden. Dat er erkenning moet komen maar dat we ook minder snel moeten labelen en helemaal geen stempel moeten willen hebben! Deze krachtige mensen vroegen niet om de psychiatrie maar kwamen erin door problemen of echte ziektes.

WAK week Enschede was weer TOP!

De week voor de Amateurkunst geeft kunstenaars volop kansen hun werk te laten zien. Dit werk van Leonie Bossing was bijvoorbeeld te zien bij de bibliotheek.

Stel je dit eens voor. Een stad, een centrum, wijken, een park. Dit geheel besteedt aandacht aan kunst in allerlei vormen. Immers waar de 1 graag schildert, maakt de ander muziek, danst of schrijft. Om alle facetten een kans en een podium te bieden geeft Enschede de ruimte en plek om je werk te laten zien. En hoe!

Vast onderdeel van de WAK week is de schrijfwedstrijd!

Tijdens de goed bezochte WAK night vorige week woensdag werd de winnaar bekend gemaakt. 

5 deelnemers kregen de ruimte in de wintertuin van de Wonne hun verhaal voor te lezen. In deze prachtige omgeving hoorden we schitterende verhalen. Over de tocht van een muzikant in Syrie, een verhaal die je weer even op de plek zet. Of je relatie wel zo goed is als jij denkt dat die is. Tot het indringende verhaal van winnares Regine over Alzheimer. De verhalen zijn te lezen op de website WAK Enschede

Het thema van dit jaar is “Samen”. Een verbindend thema die in deze roerige tijden veel inspiratie gaf. Zoveel dat de winnares uit Vlaanderen komt! (Zie foto).

Prijswinnaars

1 Alleen wij samen – Regine van Ryckoort (Vlaanderen)

2 Schaduwbeeld – Doortje Stam

3 De Afslag – Lindsey Knol
De uitreiking werd ingeluid door stadsdichteres Margot Veldhuizen met een prachtig gedicht en gepresenteerd door Gerard Cocx.

De grote afsluiter vond plaats in het Volkspark tijdens de grote “Kunst in het Volkspark” manifestatie waar zowel amateurs als proffesionals met hun stands en optredens aanwezig waren. Dat is best wel een eer! Je moet je er voor inschrijven om een plek tussen de 150 te bemachtigen. Daarnaast was er ook een thema van dagblad de Twentsche Courant Tubantia. Hoedjes! 

Onder het genot van een hapje, drankje, muziek podia met o.a. het Orkest van het Oosten en de Reisopera werd het een geslaagde afsluiter van een topweek vol kunst! Alle foto’s kunt u terugvinden op instagram ib.believes (klik op de link).

“Dichter bij je ik” Sarah Grosman

“Dichter bij je ik” lezing 13 mei 2017

    Openbare Bibliotheek Enschede 

Soms is het moedig om jezelf dichterbij ‘je zijn’ te plaatsen om te helen of de essentie van je bestaan weer op te pakken. Dit keer dan niet vanuit je ratio, je verstand, maar vanuit je hart. Sarah Grosman is er in geslaagd om een methodiek te bedenken en aan te reiken die niet zweverig is. Maar je wel kan helpen!

                     “Een moedige stap is een stap dichterbij jezelf”

 DSC_6174

Sarah is een lieve, spontane meid, een open boek, iemand die zich kwetsbaar op durft te stellen. Toch cijfert ze zichzelf weg als ik teveel vragen stel. Ze komt als spreker, voor ons. Een mooie eigenschap, bescheidenheid het siert haar. Ondanks haar nog jonge leeftijd van 30 jaar geeft ze een lezing weg alsof ze het al jaren doet. De essentie is om je te helpen jezelf terug te vinden. Iets wat in onze huidige haastige selfie maatschappij nodig is. Even niet het snelle, maar terug in de kern van jezelf. Wie ben jij?

Het lijkt zo’n logisch vraag met een logisch antwoord. Wie ben jij? Weet jij het? Als ik mezelf die vraag stel moet ik er toch even over nadenken.

Voor de lezing maakt Sarah gebruik van een prachtige PowerPoint presentatie die je aan het denken zet. Eigen quoten en metaforen op een prachtige rustige achtergrond met eigen gemaakte foto’s. Met behulp van een quote neemt ze je op rustige toon mee in een verhaal passend bij het beeld op de achtergrond. Door die rustige toon dwingt ze je tot nadenken. Dit wordt benadrukt door een punt van rust. Een zwarte afbeelding! Terwijl ze dit doet stelt ze ook vragen en kijkt bezoekers daar bij aan. Zo neemt ze je ook persoonlijk mee in haar onderwerp.

Sarah is bewust tot de keuze gekomen om mensen dichter bij zichzelf te komen nadat ze zelf een aantal moedige moeilijke stappen moest zetten. Wie is die jongedame die geadopteerd is en mee moest maken hoe de wereld om haar heen denkt over een ander uiterlijk. Ze kreeg het niet cadeau! Vanuit die achtergrond ging ze op zoek naar een methode die paste bij haar om te helen. Om te vergeven, om lief te hebben, om jezelf te kunnen zijn.

Een methode die anders is. Ze geeft handige tools om bij jezelf te komen en te leren om eens uit die ratio te stappen en in je intuïtie te stappen voordat je een beslissing neemt. Ze heeft een doel voor ogen, coaching en dat merk je. Ze luistert aandachtig bij vragen gaat ze het gesprek aan. Laat je nadenken om tot een gezamenlijk antwoord te komen. Ze is goed op weg om haar doel te bereiken.

Ze helpt je met een visualisatie oefening waarin jij een beeld dat je vanzelf hebt of weg laat gaan, de achtergrond in of die je omarmt. De oefening pakt verassend uit, zelfs ik deed mee. Hoe? Daarvoor moet jezelf eens langskomen. Want Sarah komt terug, ze gaat het nog een keer doen!

Sarah koos bewust voor de plek waar ze haar tweede lezing gaf, de Openbare Bibliotheek in het centrum van Enschede. Zoals ze heel bedachtzaam haar pad aan het uitzetten is. Ze hoopt dat ze mensen mag helpen die volop in de maatschappij staan, die veel hebben meegemaakt en op een punt zijn aanbeland dat ze de balans op willen maken. In een wereld anno nu is dat soms nodig, er gebeurt nogal wat op dit moment. We snakken naar rust en onszelf kunnen zijn in een omgeving die sneller verandert dan de tweed die je net plaatste of de mail die je mailbox inkomt. Tussendoor kan je wereld volledig op zijn kop komen te staan door verlies, een trauma of onrecht. We maken wat mee in ons leven.

sarah

We gooien onbewust onze rugzak vol simpelweg omdat we ons verstand laten prevaleren. Hoezo handelen met je hart, je vergeet het toch? Of we ervaren het tegenovergestelde. We hebben alles wat nodig hebben, kunnen alles bereiken wat we willen maar we stellen ons de vraag “is dit alles?” of te weinig of te vaak. Er moet toch meer zijn? Ook bij overdaad komt de vraag “wie ben ik”. Ben je in staat om het met minder te doen? Voor mezelf kan ik die vragen invullen, ik kan met maar ook zeker zonder veel gemakken en luxe. Mijn eigen bucket list is inmiddels aardig ingevuld. Er zijn nog wat wensen maar ook heel veel mooie herinneringen die ik mee heb mogen maken. Van ontmoetingen en vriendschappen over de wereld. Van zien en beleven, reizen en lief hebben en verlies.

In 2009 verloor ik mijn broer, omdat een ander dat nodig vond. Mijn broer zat hem kennelijk in de weg. Hij werd slechts 43 jaar 4 jaar jonger dan ik nu ben, terwijl hij 4 jaar ouder is. De pijn van het verlies, de woede van het rouwproces werd bruut verstoord toen ik mijn enkel verbrijzelde en mijn nicht verloor, een jaar later. Het rouwproces begon opnieuw. Kon ik dit aan? Achteraf zeg ik nee. Absoluut niet.

Toen ook mijn moeder overleed in 2012 verloor ik mezelf uit het zicht en werd ziek. De enkel ging ontsteken, het been vormde propjes, er kwam een vaatinfarct en levensgevaarlijk infectie. Ik moest vechten voor mijn leven in een ver land, Cuba, nauwelijks een week na het overlijden van mam. Thuis aangekomen werd ik nog zieker. Volgden er discussies over amputatie en revalideren. Wel of geen leukemie, het bleek een chromosoom afwijking te zijn van gen 12.  In 2014 dacht ik een donkere periode af te sluiten maar toen werd mijn vader ziek, longkanker, het sloeg in als een bom.

Of dat niet genoeg was brak ik mijn enkel opnieuw en ontstond er weer een infectie gevolgd door trombose. Ik moest op bed blijven 8 maanden lang, kort nadat mijn vader was geopereerd en belandde in die periode eindelijk in de volgende fases van de rouw. Tot de laatste, een depressie. Een inktzwart gat. Ik overwon het. Met behulp van meditatie, goede gesprekken, een blij hart en muziek kroop ik eruit en leef weer, ik ben terug in de maatschappij!

Door deze lezing van Sarah weet ik wat ik overwonnen heb, ik mag er zijn! Maar jullie ook!

Tekst en foto’s: Isabel Blanco

Stolpersteine Enschede

“Nieuwe Verhalen” WOII-lezing door Eric Heijink

De rol van de Politie Enschede in de Tweede Wereldoorlog

 

Agenten in Krijgsgevangenschap

In deze lezing neemt Eric Heijink ons mee naar de Tweede Wereldoorlog, een tijd die gekenmerkt werd door verraad, haat en zuiveringen. De rol van de Politie is niet altijd even gemakkelijk geweest. Velen waren lid van de NSB, anderen er tewerkgesteld en zij die al bij de Politie werkten moesten zich aanpassen aan een nieuw bewind. Die van Adolf Hitler. Dubbele gevoelens.

Voor de slachtoffers die geen graf hebben worden er her en der in Nederland Stolpersteine neergelegd zo ook in Enschede. Deze stenen zijn bedoeld om ze herdenken en zijn een project van de Duitse Kunstenaar Gunter Demmig. Dit jaar zijn er 2 opmerkelijke stenen gelegd bij de huizen van 2 agenten die de oorlog niet hebben overleefd. Abraham Keijzer en Antonie van Essen. Bram kwam niet terug uit krijgsgevangenschap en Antonie werd een dag voor de bevrijding geliquideerd. Aanleiding was de liquidatie van NSB-politieagent Pieter Kaaij in 1943.

 

Stolperstein van Abraham Keizer

Op 3 juli 1943 werd Opper Luitenant Pieter Kaaij geliquideerd voor de Kuipersdijk 123, het huis waar de ouders van een van de verzetshelden van Enschede woonden, Johannes ter Horst. Hoewel de moord nooit is opgehelderd werden ter vergelding 24 agenten van het Politie Korps gevangengenomen en naar het Krijgsgevangenkamp Stalag IV B in Mulhberg overgebracht. Ze verbleven er ruim een jaar.

Pieter Kaaij kwam van het Korps Amsterdam, hij was lid van de NSB en stond bekend als een echte Jodenjager. Zijn bekendste daad was het achterhalen van de namen wie achter de brand van het bevolkingsregister in Amsterdam zaten in 1943, de bekendste verzetsdaad van Nederland uitgevoerd door groep 2000. Hij had de verrader die de beloning had geïnd gearresteerd en incasseerde een groot deel van de beloning van FL 10.000. Hij werd vervolgens gepromoveerd en overgeplaatst naar Enschede waar hij op 15 april 1943 begon. Dat hij niet echt geliefd werd bij de bevolking en het verzet behoeft geen betoog.

Hij had trouw gezworen aan de Führer! Amper in Enschede te werk gesteld maakt hij al faam als Jodenjager. Hij ging voortvarend te werk en dat zal wellicht de reden voor zijn moord zijn geweest.

Op 3 juli 1943, de man is amper 3 maanden aan het werk in Enschede, wordt hij neergeschoten terwijl hij op weg is naar zijn werk om 7 uur ’s ochtends. De avond ervoor heeft hij nog een onderduikend kind van Joodse afkomst bij de familie Weener uit huis gehaald. De gevolgen zijn desastreus voor het Enschedese Korps dat er niet in slaagt de moord op te helderen.

Is het wraak van de Amsterdamse verzetsgroep? Is het de wraak van de Enschedese verzetsgroep CS-6? Is hij verraden door agenten? Diverse namen duiken op in het onderzoek maar het zijn uiteindelijk 24 agenten die de klos zijn en naar een krijgsgevangenkamp worden afgevoerd. 1 komt niet thuis.

In de nacht van 5 op 6 juli 1943 krijgen de agenten het bevel om zich die ochtend te melden op het Politiebureau. Bij aankomst worden agenten omsingeld door de SD, er wordt ternauwernood een bloedbad voorkomen, de agenten voelen zich bedreigd en grijpen bijna naar hun wapens. De lijst van oud militairen die nu agent zijn wordt erbij gehaald en er worden 24 namen genoemd ze worden overgebracht naar het Hoofdkantoor van de SD in Enschede aan de Tromplaan en krijgen te horen dat ze pas naar huis mogen als de moordenaar op Pieter Kaaij wordt aangehouden. Direct daarop worden ze op transport gezet, eerst naar kamp Amersfoort vervolgens op 10 juli 1943 naar Muhlberg. Onderweg speelt Abraham Keijzer op zijn trompet het “Wilhelmus” de agenten zingen huilend het lied van hun vaderland. Zien ze het nog terug?

In september 1944 overlijdt Abraham Keijzer in het kamp vermoedelijk aan een ziekte, 23 anderen komen later dat jaar vrij. Ze nemen weer dienst in het Korps en vervolgen hun werk als agent. Antonie van Essen was nauw betrokken bij het Verzet. Hij hielp mee aan het vervaardigen van persoonsbewijzen en werd 1 dag voor de bevrijding vermoord met 7 andere verzetshelden door de SD op 31 maart 1945.

Je kunt je bijna niet voorstellen hoe het moet zijn geweest voor deze agenten, uit wraak opgesloten in een kamp en daarna weer aan de slag als agent! Een bizarre werkelijkheid. Nee zeggen was geen optie!

Tekst: Isabel Blanco

Verraad! Ook homoseksuelen werden vervolgd in WOII

DSC_6097Verraad!

Opening tentoonstelling “Wie kan ik nog vertrouwen”

Door Isabel Blanco

Het is donderdag 13 april 2017. Het is niet zo maar een donderdag, het is Witte Donderdag. Het is bijna Pasen. Judas staat op het punt Jezus te verraden als Jan van Lijf een goede 2000 jaar later de opening doet voor de tentoonstelling “Wie kan ik nog vertrouwen” die gek genoeg ook over verraad gaat. Het tijdstip 17 uur zou ongeveer hetzelfde kunnen zijn. De Apostelen verzamelen zich voor het laatste Avondmaal alleen een taak. Jezus zorgt voor het eten, Judas is even weg. Het verraad van Jezus wordt 4 dagen later gevierd met zijn wederopstanding. En die wederopstanding van ons geweten maakt deze tentoonstelling zo belangrijk.

Jan van Lijf algemeen bestuurslid COC Twente en de Achterhoek opent de tentoonstelling.

Toeval? Ik denk het niet. Persoonlijk geloof ik er niet in, wel in het lot. En die lotsbepaling maakte het dat er in de Tweede Wereldoorlog ook homoseksuelen en lesbiennes werden vervolgd. Door die oorlog werden er vele verraden en opgepakt. Van zo’n 15000 weten we dat ze in een kamp zijn gestorven. We weten echter niet hoeveel er zijn opgepakt. Niet omdat er niets op papier stond maar omdat wij het simpelweg niet wilden erkennen en daardoor bewijs niet belangrijk vonden. Ik hoef je niet uit te leggen wat er dan met documenten gebeurd. Gelukkig is niet alles verloren gegaan en is er sinds 2006 de tentoonstelling “Wie kan ik nog vertrouwen” die door Nederland gaat.

 

De tentoonstelling is opgebouwd uit 22 panelen die ons meenemen van 1900 tot en met nu, het heden. Ze vertellen het verhaal van ongeveer een eeuw vervolging van de LBGT gemeenschap. Het verbod erop dat pas in 1969 afgeschaft werd en vooral het gevecht in de Tweede Wereld Oorlog. De tentoonstelling is gemaakt door het IHLIA de LHBT erfgoedorganisatie.

Een afschuwelijke waarheid is de vervolging van homo’s en lesbiennes. Ze kwamen in werkkampen terecht met een “Roze Driehoek” zoals elke gevangene van Nazi Duitsland werd gekenmerkt.

De tentoonstelling geeft een tijd weer die door velen niet herkend wordt. Vervolging van homo’s en lesbiennes in de Tweede Wereld Oorlog? Vraag het een beetje na en de meesten zullen het niet weten toch werden ook zij opgesloten in de kampen van Nazi Duitsland, echter niet om vernietigd te worden. Ze werden heropgevoed! Het was namelijk verboden om een relatie te hebben met een seksegenoot. Dat gebeurde stiekem. Maar het verraad vond op grote schaal plaats. Op de panelen zijn brieven te lezen van de omgeving, familie, vrienden, werknemers en hospita’s die mannen en vrouwen verraden en aangeven bij de SA.

Op deze foto is een schatting te lezen van de homo’s en lesbiennes die in de kampen zijn beland. Rond de 63.000 zijn waarvan vermoedelijk 15.000 het niet hebben overleefd. Daaronder de namen en nummers van 5 mannen uit Amsterdam die EN homo EN Joods waren, zijn gingen naar vernietingskampen. Omdat de Nazi’s een onderscheid maakten tussen homo’s en joden is dus moeilijk te achterhalen hoeveel er uiteindelijk toch zijn overleden.

DSC_6109

Anke leest een indringend gedicht voor van H. van Randwijk ter afsluiting van de opening.

“Een volk dat voor Tirannen zwicht”

Allen, die hier tesamen zijn,

De levenden, de doden

De handbreed, die ons scheidt, is klein

Wij zijn tesamen ontboden voor het gericht ……

 

Gedenk, de liefste, die hier ligt,

De broeder, vrind of vader,

Maar gun Uw ogen wijder zicht,

Aanzie het land en alle mens tegader,

Hoor dit bericht:

 

Wij staan tesaam voor het Gericht,

Voor goed of kwaad te kiezen,

Een volk dat voor Tirannen zwicht,

Zal meer dan lijf en goed verliezen,

Dan dooft het licht.

 

Het gedicht van Hendrik van Randwijk geeft goed de beleving weer van toen. Maar je zou het ook in deze kunnen plaatsen, hoe onvoorstelbaar ook, 1 tiran zou het zo maar lukken om een heel volk achter zich te scharen om zijn idee door te drukken. Een zuivering zoals toen is ook nu mogelijk. 1 stem kan ook nu bepalen hoe jij en ik moeten denken, wie we moeten accepteren en wie niet. Jan heeft dan ook velen uitgenodigd om bij de opening te zijn of de tentoonstelling op een later tijdstip te komen kijken in de Openbare Bibliotheek.

Het was redelijk druk bij de opening die op Witte Donderdag was een avond dat er meer te doen was in de stad. Toch nam Ahmed Yilmaz van de SP de tijd om er te zijn. Jan van Lijf kennen we zelf als voormalig raadslid voor D66. Onder het genot van een hapje en een drankje bleven de mensen nog even napraten en werden de zuilen met doeken aandachtig gelezen.

Ook na de opening nemen de mensen die de Bibliotheek bezoeken de tijd om de verhalen te lezen.

Zo staan ze stil bij het verhaal over wie de aanslag op het Bevolkingsregister in Amsterdam werkelijk heeft gepleegd. Groep 2000 onder leiding van Willem Arondeus een naam die pas echt bekend werd in 2003! Of Frieda Belinfante, beroemd dirigent en begenadigd Cello speler maakte onderdeel van die groep. Een homo en een lesbienne. Wisten we dit? Als we eerlijk zijn niet toch is dit een van de grootste verzetdaden van de Tweede Wereldoorlog. De groep bestond uit diverse Amsterdammers toch waren de meesten homoseksueel. De meesten vonden de dood na die aanslag. Zo niet Frieda, die vaak in mannenkleding over de straat ging om onderduikers bij te staan. Frieda wist in 1943 het land te ontvluchten naar Zwitserland. Tijdens haar verblijf in een vluchtelingenkamp richtte ze een koor op en was weer even de dirigent. Na haar terugkeer in Nederland besloot ze echter toch om in 1948 naar de VS te gaan. Ze zal ongetwijfeld teleurgesteld zijn over het feit dat haar verzetswerk niet erkend werd.

Eigenlijk weten we nog niets over die helden van toen. Oké er is een homo monument in Amsterdam bestaande uit Roze Driehoeken die gebouwd is schuin tegenover het Anne Frankhuis, naast de Westerkerk en op loopafstand van het voormalig COC-gebouw aan de Rozenstraat. Maar dit kwam er pas in 1987! Een jaar nadat de slachtoffers van de vervolging een “oorlogsuitkering” kregen 1986! Geld dat uiteindelijk gebruikt is voor het eerherstel van de homoseksuele vervolging. Dat is nog maar 30 geleden en ruim 50 jaar na de bevrijding!

Hoe kan dit? De oorzaak ligt onder andere in het feit dat de vervolging in de geschiedschrijving van Lou de Jong over het Koninkrijk der Nederlanden niet beschreven staat. Onbekend is onbemind.

Daarom zijn wij aan zet om het echte verhaal te vertellen. Het verhaal waar die Roze Driehoek vandaan komt, uit de kampen van Adolf Hitler. Dat er nog een groep vervolgd werd. Homoseksuelen. Omdat het kon. Omdat het mogelijk was.

Wie kan ik nog vertrouwen? Expositie komt naar Enschede

Op 13 april om 17 uur wordt de tentoonstelling gaat het van start. De veelbesproken expositie “wie kan ik nog vertrouwen” in de openbare bibliotheek aan de pijpenstraat 15 te Enschede.

“Een mens is een mens, zo is die geboren en zo moet die leven” Frieda Belinfante

Deze veelzeggende quote is van een vrouw die veel indruk maakte in de muziekwereld. In de jaren 20 van de vorige eeuw leerde ze cello spelen en trad ze op met haar vader. In de jaren 30 speelde ze eerst in het Haarlemsche Orkest daarna diverse orkesten om vervolgens het Amsterdams Trio op te richten. Ze wilde graag dirigent worden en werd dat uiteindelijk ook in Amerika maar had de tijd niet mee. Ze was vrouw en Joods.

Niets bijzonders zou je zeggen, ja net voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog, Joods. Zou ze in een kamp hebben gezeten? Frieda was vrouw, Joods, muzikant en lesbisch maar tijdens de Tweede Wereldoorlog ook verzetsheld bij groep 2000. Die groep kennen we vooral van de aanslag op de Burgerlijke stand in Amsterdam op 27 maart 1943. Na die aanslagdook ze onder en kon haar werk, het verzorgen van vervalste persoonsbewijzen en ondersteunen van onderduikers niet voortzetten. Dat laatste en dat maakt haar uiteindelijk beroemd deed ze in herenkleding.

Frieda had geluk, ze wist te vluchten naar Zwitserland en ging vervolgens door met waar het voor haar begon, muziek maken. Ze richtte een koor op, keerde terug naar Nederland na de oorlog om vervolgens in 1947 naar Amerika te vertrekken. Frieda had heel veel geluk want voor homo’s en lesbiennes was geen plek in de samenleving in haar tijd. In de wet was letterlijk opgenomen dat ze als vrouw gewoon kinderen moest krijgen, dat deed ze uiteraard niet en woonde zelfs samen met een vrouw.

Net als alle anderen die homo of lesbisch waren was ze zich heel bewust van wat er gebeurde. “Wie kan ik nog vertrouwen” in een tijd dat je ervoor een kamp ingejaagd kon worden. Een kamp of werkstraf in de Tweede Wereldoorlog. De wet verbood het. Voor die oorlog en na die oorlog had je de kans opgepakt te worden en te worden veroordeeld. Tot ongeveer 1969.

April 2017, een homostel in Arnhem loopt hand in hand over een brug. Ze zijn getrouwd, zijn openlijk homo, hoeven het in principe niet te verstoppen omdat ze gelijke rechten hebben. Toch gaat het mis, een woordenwisseling, klappen. Een eeuw na Frieda met alle verworven vrijheden na de vervolging in die vreselijke oorlog gaat het toch weer mis. Nog steeds zijn er incidenten. Je zou eigenlijk moet zeggen dat dit absurd is we sturen Geer en Goor met een gerust hart naar bejaarden maar schelden ze intussen wel uit omdat ze Homo zijn.

Bedenk je dat de weg lang was naar erkenning en stel je eens voor hoe het moet zijn geweest in de tijd van Hitler. Gek genoeg vond hij het helemaal niet erg dat zijn tweede man in de jaren 30, baas van de SA Ernst Rohm homo was. Het kwam hem eigenlijk wel goed uit dat het verboden was in Duitsland en kon hem met een gerust hart oppakken en laten vermoorden. Toch is dat wel raar, het Arische ras moest ontdaan worden van alles wat niet Arisch was, puur en zuiver zijn dus ook geen homoseksualiteit en die tweede man was het. Hitler vond het zelfs niet erg dat een kamparts experimenten uitvoerde bij die homo’s om het “gen” te ontdekken dat ze zo maakte, als dat ontdekt zou zijn kon hij het ook genezen dacht hij.

Kampen en homo’s en lesbiennes. Je staat er niet direct bij stil maar die roze driehoek komt daar dus wel vandaan. Het symbool dat ze droegen in de kampen om ze te onderscheiden van de joden, zigeuners, politieke gevangenen en wat er nog meer in verdween. En die bewustwording duurde lang! Duitsland bood pas in 2002 zijn excuses aan. 2002! En Nederland erkende pas in 1986 dat ook de vervolgde homo’s en lesbiennes recht hadden op erkenning en een oorlogsuitkering. Ook verzetshelden van o.a. verzetsgroep 2000 kreeg pas erkenning in de jaren 90 simpelweg omdat ze homo en lesbisch waren. Zelfs de echte erkenning dat ze slachtoffer van de holocaust waren druppelde laat in de vorig eeuw binnen terwijl de rest al decennia werd herdacht. Veel info is dan ook verloren gegaan. Maar gelukkig niet alles!

De expositie “Wie kan ik nog vertrouwen” gaat over die vergeten groep en neemt ons mee naar die tijd toen en nu. Verteld ons verhalen zoals die van Frieda die verzetsheld werd maar ook over 5 mannen die in Amsterdam opgepakt werden en stierven in vernietigingskampen, ze waren homo en jood. We zien het onderscheid van de kampen zelf en leren van Gunter die maar liefst 8 jaar lang in verschillende kampen zat gedurende het bewind van Hitler. Een jood had in principe geen schijn van kans, maar Hitler had ook werkkampen, homo’s en lesbiennes moesten zeg maar door hard werken weer hetero worden. Hoeveel precies in de kampen hebben gezeten is helaas niet bekend ook niet hoeveel er stierven, vermoedelijk 15000 als homo maar bedenk je wel dat ook onder joden dus homo’s en lesbiennes waren en die werden als jood behandeld.

Veel onbekende verhalen van een lang vergeten groep omdat de maatschappij er niet klaar voor was en gezien het incident in Arnhem wellicht nog steeds niet. Discriminatie is en blijft een groot probleem evenals acceptatie..

“Wie kan ik nog vertrouwen” verteld ons een onthutsende waarheid.