Verraad! Ook homoseksuelen werden vervolgd in WOII

DSC_6097Verraad!

Opening tentoonstelling “Wie kan ik nog vertrouwen”

Door Isabel Blanco

Het is donderdag 13 april 2017. Het is niet zo maar een donderdag, het is Witte Donderdag. Het is bijna Pasen. Judas staat op het punt Jezus te verraden als Jan van Lijf een goede 2000 jaar later de opening doet voor de tentoonstelling “Wie kan ik nog vertrouwen” die gek genoeg ook over verraad gaat. Het tijdstip 17 uur zou ongeveer hetzelfde kunnen zijn. De Apostelen verzamelen zich voor het laatste Avondmaal alleen een taak. Jezus zorgt voor het eten, Judas is even weg. Het verraad van Jezus wordt 4 dagen later gevierd met zijn wederopstanding. En die wederopstanding van ons geweten maakt deze tentoonstelling zo belangrijk.

Jan van Lijf algemeen bestuurslid COC Twente en de Achterhoek opent de tentoonstelling.

Toeval? Ik denk het niet. Persoonlijk geloof ik er niet in, wel in het lot. En die lotsbepaling maakte het dat er in de Tweede Wereldoorlog ook homoseksuelen en lesbiennes werden vervolgd. Door die oorlog werden er vele verraden en opgepakt. Van zo’n 15000 weten we dat ze in een kamp zijn gestorven. We weten echter niet hoeveel er zijn opgepakt. Niet omdat er niets op papier stond maar omdat wij het simpelweg niet wilden erkennen en daardoor bewijs niet belangrijk vonden. Ik hoef je niet uit te leggen wat er dan met documenten gebeurd. Gelukkig is niet alles verloren gegaan en is er sinds 2006 de tentoonstelling “Wie kan ik nog vertrouwen” die door Nederland gaat.

 

De tentoonstelling is opgebouwd uit 22 panelen die ons meenemen van 1900 tot en met nu, het heden. Ze vertellen het verhaal van ongeveer een eeuw vervolging van de LBGT gemeenschap. Het verbod erop dat pas in 1969 afgeschaft werd en vooral het gevecht in de Tweede Wereld Oorlog. De tentoonstelling is gemaakt door het IHLIA de LHBT erfgoedorganisatie.

Een afschuwelijke waarheid is de vervolging van homo’s en lesbiennes. Ze kwamen in werkkampen terecht met een “Roze Driehoek” zoals elke gevangene van Nazi Duitsland werd gekenmerkt.

De tentoonstelling geeft een tijd weer die door velen niet herkend wordt. Vervolging van homo’s en lesbiennes in de Tweede Wereld Oorlog? Vraag het een beetje na en de meesten zullen het niet weten toch werden ook zij opgesloten in de kampen van Nazi Duitsland, echter niet om vernietigd te worden. Ze werden heropgevoed! Het was namelijk verboden om een relatie te hebben met een seksegenoot. Dat gebeurde stiekem. Maar het verraad vond op grote schaal plaats. Op de panelen zijn brieven te lezen van de omgeving, familie, vrienden, werknemers en hospita’s die mannen en vrouwen verraden en aangeven bij de SA.

Op deze foto is een schatting te lezen van de homo’s en lesbiennes die in de kampen zijn beland. Rond de 63.000 zijn waarvan vermoedelijk 15.000 het niet hebben overleefd. Daaronder de namen en nummers van 5 mannen uit Amsterdam die EN homo EN Joods waren, zijn gingen naar vernietingskampen. Omdat de Nazi’s een onderscheid maakten tussen homo’s en joden is dus moeilijk te achterhalen hoeveel er uiteindelijk toch zijn overleden.

DSC_6109

Anke leest een indringend gedicht voor van H. van Randwijk ter afsluiting van de opening.

“Een volk dat voor Tirannen zwicht”

Allen, die hier tesamen zijn,

De levenden, de doden

De handbreed, die ons scheidt, is klein

Wij zijn tesamen ontboden voor het gericht ……

 

Gedenk, de liefste, die hier ligt,

De broeder, vrind of vader,

Maar gun Uw ogen wijder zicht,

Aanzie het land en alle mens tegader,

Hoor dit bericht:

 

Wij staan tesaam voor het Gericht,

Voor goed of kwaad te kiezen,

Een volk dat voor Tirannen zwicht,

Zal meer dan lijf en goed verliezen,

Dan dooft het licht.

 

Het gedicht van Hendrik van Randwijk geeft goed de beleving weer van toen. Maar je zou het ook in deze kunnen plaatsen, hoe onvoorstelbaar ook, 1 tiran zou het zo maar lukken om een heel volk achter zich te scharen om zijn idee door te drukken. Een zuivering zoals toen is ook nu mogelijk. 1 stem kan ook nu bepalen hoe jij en ik moeten denken, wie we moeten accepteren en wie niet. Jan heeft dan ook velen uitgenodigd om bij de opening te zijn of de tentoonstelling op een later tijdstip te komen kijken in de Openbare Bibliotheek.

Het was redelijk druk bij de opening die op Witte Donderdag was een avond dat er meer te doen was in de stad. Toch nam Ahmed Yilmaz van de SP de tijd om er te zijn. Jan van Lijf kennen we zelf als voormalig raadslid voor D66. Onder het genot van een hapje en een drankje bleven de mensen nog even napraten en werden de zuilen met doeken aandachtig gelezen.

Ook na de opening nemen de mensen die de Bibliotheek bezoeken de tijd om de verhalen te lezen.

Zo staan ze stil bij het verhaal over wie de aanslag op het Bevolkingsregister in Amsterdam werkelijk heeft gepleegd. Groep 2000 onder leiding van Willem Arondeus een naam die pas echt bekend werd in 2003! Of Frieda Belinfante, beroemd dirigent en begenadigd Cello speler maakte onderdeel van die groep. Een homo en een lesbienne. Wisten we dit? Als we eerlijk zijn niet toch is dit een van de grootste verzetdaden van de Tweede Wereldoorlog. De groep bestond uit diverse Amsterdammers toch waren de meesten homoseksueel. De meesten vonden de dood na die aanslag. Zo niet Frieda, die vaak in mannenkleding over de straat ging om onderduikers bij te staan. Frieda wist in 1943 het land te ontvluchten naar Zwitserland. Tijdens haar verblijf in een vluchtelingenkamp richtte ze een koor op en was weer even de dirigent. Na haar terugkeer in Nederland besloot ze echter toch om in 1948 naar de VS te gaan. Ze zal ongetwijfeld teleurgesteld zijn over het feit dat haar verzetswerk niet erkend werd.

Eigenlijk weten we nog niets over die helden van toen. Oké er is een homo monument in Amsterdam bestaande uit Roze Driehoeken die gebouwd is schuin tegenover het Anne Frankhuis, naast de Westerkerk en op loopafstand van het voormalig COC-gebouw aan de Rozenstraat. Maar dit kwam er pas in 1987! Een jaar nadat de slachtoffers van de vervolging een “oorlogsuitkering” kregen 1986! Geld dat uiteindelijk gebruikt is voor het eerherstel van de homoseksuele vervolging. Dat is nog maar 30 geleden en ruim 50 jaar na de bevrijding!

Hoe kan dit? De oorzaak ligt onder andere in het feit dat de vervolging in de geschiedschrijving van Lou de Jong over het Koninkrijk der Nederlanden niet beschreven staat. Onbekend is onbemind.

Daarom zijn wij aan zet om het echte verhaal te vertellen. Het verhaal waar die Roze Driehoek vandaan komt, uit de kampen van Adolf Hitler. Dat er nog een groep vervolgd werd. Homoseksuelen. Omdat het kon. Omdat het mogelijk was.

Wie kan ik nog vertrouwen? Expositie komt naar Enschede

Op 13 april om 17 uur wordt de tentoonstelling gaat het van start. De veelbesproken expositie “wie kan ik nog vertrouwen” in de openbare bibliotheek aan de pijpenstraat 15 te Enschede.

“Een mens is een mens, zo is die geboren en zo moet die leven” Frieda Belinfante

Deze veelzeggende quote is van een vrouw die veel indruk maakte in de muziekwereld. In de jaren 20 van de vorige eeuw leerde ze cello spelen en trad ze op met haar vader. In de jaren 30 speelde ze eerst in het Haarlemsche Orkest daarna diverse orkesten om vervolgens het Amsterdams Trio op te richten. Ze wilde graag dirigent worden en werd dat uiteindelijk ook in Amerika maar had de tijd niet mee. Ze was vrouw en Joods.

Niets bijzonders zou je zeggen, ja net voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog, Joods. Zou ze in een kamp hebben gezeten? Frieda was vrouw, Joods, muzikant en lesbisch maar tijdens de Tweede Wereldoorlog ook verzetsheld bij groep 2000. Die groep kennen we vooral van de aanslag op de Burgerlijke stand in Amsterdam op 27 maart 1943. Na die aanslagdook ze onder en kon haar werk, het verzorgen van vervalste persoonsbewijzen en ondersteunen van onderduikers niet voortzetten. Dat laatste en dat maakt haar uiteindelijk beroemd deed ze in herenkleding.

Frieda had geluk, ze wist te vluchten naar Zwitserland en ging vervolgens door met waar het voor haar begon, muziek maken. Ze richtte een koor op, keerde terug naar Nederland na de oorlog om vervolgens in 1947 naar Amerika te vertrekken. Frieda had heel veel geluk want voor homo’s en lesbiennes was geen plek in de samenleving in haar tijd. In de wet was letterlijk opgenomen dat ze als vrouw gewoon kinderen moest krijgen, dat deed ze uiteraard niet en woonde zelfs samen met een vrouw.

Net als alle anderen die homo of lesbisch waren was ze zich heel bewust van wat er gebeurde. “Wie kan ik nog vertrouwen” in een tijd dat je ervoor een kamp ingejaagd kon worden. Een kamp of werkstraf in de Tweede Wereldoorlog. De wet verbood het. Voor die oorlog en na die oorlog had je de kans opgepakt te worden en te worden veroordeeld. Tot ongeveer 1969.

April 2017, een homostel in Arnhem loopt hand in hand over een brug. Ze zijn getrouwd, zijn openlijk homo, hoeven het in principe niet te verstoppen omdat ze gelijke rechten hebben. Toch gaat het mis, een woordenwisseling, klappen. Een eeuw na Frieda met alle verworven vrijheden na de vervolging in die vreselijke oorlog gaat het toch weer mis. Nog steeds zijn er incidenten. Je zou eigenlijk moet zeggen dat dit absurd is we sturen Geer en Goor met een gerust hart naar bejaarden maar schelden ze intussen wel uit omdat ze Homo zijn.

Bedenk je dat de weg lang was naar erkenning en stel je eens voor hoe het moet zijn geweest in de tijd van Hitler. Gek genoeg vond hij het helemaal niet erg dat zijn tweede man in de jaren 30, baas van de SA Ernst Rohm homo was. Het kwam hem eigenlijk wel goed uit dat het verboden was in Duitsland en kon hem met een gerust hart oppakken en laten vermoorden. Toch is dat wel raar, het Arische ras moest ontdaan worden van alles wat niet Arisch was, puur en zuiver zijn dus ook geen homoseksualiteit en die tweede man was het. Hitler vond het zelfs niet erg dat een kamparts experimenten uitvoerde bij die homo’s om het “gen” te ontdekken dat ze zo maakte, als dat ontdekt zou zijn kon hij het ook genezen dacht hij.

Kampen en homo’s en lesbiennes. Je staat er niet direct bij stil maar die roze driehoek komt daar dus wel vandaan. Het symbool dat ze droegen in de kampen om ze te onderscheiden van de joden, zigeuners, politieke gevangenen en wat er nog meer in verdween. En die bewustwording duurde lang! Duitsland bood pas in 2002 zijn excuses aan. 2002! En Nederland erkende pas in 1986 dat ook de vervolgde homo’s en lesbiennes recht hadden op erkenning en een oorlogsuitkering. Ook verzetshelden van o.a. verzetsgroep 2000 kreeg pas erkenning in de jaren 90 simpelweg omdat ze homo en lesbisch waren. Zelfs de echte erkenning dat ze slachtoffer van de holocaust waren druppelde laat in de vorig eeuw binnen terwijl de rest al decennia werd herdacht. Veel info is dan ook verloren gegaan. Maar gelukkig niet alles!

De expositie “Wie kan ik nog vertrouwen” gaat over die vergeten groep en neemt ons mee naar die tijd toen en nu. Verteld ons verhalen zoals die van Frieda die verzetsheld werd maar ook over 5 mannen die in Amsterdam opgepakt werden en stierven in vernietigingskampen, ze waren homo en jood. We zien het onderscheid van de kampen zelf en leren van Gunter die maar liefst 8 jaar lang in verschillende kampen zat gedurende het bewind van Hitler. Een jood had in principe geen schijn van kans, maar Hitler had ook werkkampen, homo’s en lesbiennes moesten zeg maar door hard werken weer hetero worden. Hoeveel precies in de kampen hebben gezeten is helaas niet bekend ook niet hoeveel er stierven, vermoedelijk 15000 als homo maar bedenk je wel dat ook onder joden dus homo’s en lesbiennes waren en die werden als jood behandeld.

Veel onbekende verhalen van een lang vergeten groep omdat de maatschappij er niet klaar voor was en gezien het incident in Arnhem wellicht nog steeds niet. Discriminatie is en blijft een groot probleem evenals acceptatie..

“Wie kan ik nog vertrouwen” verteld ons een onthutsende waarheid.

4 mei dodenherdenking tegen oorlog slachtoffers & haat

image

Anno 2016 is het nodig dit te onderstrepen vanwege een puber en 3 raciltrante bordhouders. Men noemt het “demonstreren tegen 4 mei” dus tegen vrijheid. Tegen respect alsof Hitler er nooit is geweest.

Er is gelukkig al veel gezegd tegen 1 brutaal nest op twitter die boos op de maatschappij is.

Die veel roept maar vergeet waar 4 mei voor staat. Vrijheid. Iets wat ze zelf graag wil! Waar ze naar hunkert en snakt. Maar ze slaat de plank flink mis met dit absurde statement.

Komend uit een dictatuur verachten waar 4 mei voor staat: de zwaar bevochten vrijheid OP EEN DICTATOR. Balen van Canadezen en Amerikanen op 5 mei. Onze bevrijders!

1 hashtag en Nederland veert frontaal op. Niemand weet haar boodschap men is vooral boos. Ik ook. Hoe haal je het in je hoofd!

Juist ZIJ zou de hunker naar vrijheid moeten begrijpen! Immers ze zijn toch gevlucht? En zie de 3 schaapjes erbij en 2 op fb.

Iedereen begrijpt haar rechtse angst althans begreep maar nu niet meer.

Zij zal de geschiedenis ingaan als zij die onze normen en waarden niet accepteert en niet weet hoe Europa heeft geleden! Laten we wel zijn als je zover gaat moet je jezelf afvragen of je niet op het verkeerde continent zit.

Wat het statement “voor mij geen 4 mei” gaat echt te ver.