Wie kan ik nog vertrouwen? Expositie komt naar Enschede

Op 13 april om 17 uur wordt de tentoonstelling gaat het van start. De veelbesproken expositie “wie kan ik nog vertrouwen” in de openbare bibliotheek aan de pijpenstraat 15 te Enschede.

“Een mens is een mens, zo is die geboren en zo moet die leven” Frieda Belinfante

Deze veelzeggende quote is van een vrouw die veel indruk maakte in de muziekwereld. In de jaren 20 van de vorige eeuw leerde ze cello spelen en trad ze op met haar vader. In de jaren 30 speelde ze eerst in het Haarlemsche Orkest daarna diverse orkesten om vervolgens het Amsterdams Trio op te richten. Ze wilde graag dirigent worden en werd dat uiteindelijk ook in Amerika maar had de tijd niet mee. Ze was vrouw en Joods.

Niets bijzonders zou je zeggen, ja net voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog, Joods. Zou ze in een kamp hebben gezeten? Frieda was vrouw, Joods, muzikant en lesbisch maar tijdens de Tweede Wereldoorlog ook verzetsheld bij groep 2000. Die groep kennen we vooral van de aanslag op de Burgerlijke stand in Amsterdam op 27 maart 1943. Na die aanslagdook ze onder en kon haar werk, het verzorgen van vervalste persoonsbewijzen en ondersteunen van onderduikers niet voortzetten. Dat laatste en dat maakt haar uiteindelijk beroemd deed ze in herenkleding.

Frieda had geluk, ze wist te vluchten naar Zwitserland en ging vervolgens door met waar het voor haar begon, muziek maken. Ze richtte een koor op, keerde terug naar Nederland na de oorlog om vervolgens in 1947 naar Amerika te vertrekken. Frieda had heel veel geluk want voor homo’s en lesbiennes was geen plek in de samenleving in haar tijd. In de wet was letterlijk opgenomen dat ze als vrouw gewoon kinderen moest krijgen, dat deed ze uiteraard niet en woonde zelfs samen met een vrouw.

Net als alle anderen die homo of lesbisch waren was ze zich heel bewust van wat er gebeurde. “Wie kan ik nog vertrouwen” in een tijd dat je ervoor een kamp ingejaagd kon worden. Een kamp of werkstraf in de Tweede Wereldoorlog. De wet verbood het. Voor die oorlog en na die oorlog had je de kans opgepakt te worden en te worden veroordeeld. Tot ongeveer 1969.

April 2017, een homostel in Arnhem loopt hand in hand over een brug. Ze zijn getrouwd, zijn openlijk homo, hoeven het in principe niet te verstoppen omdat ze gelijke rechten hebben. Toch gaat het mis, een woordenwisseling, klappen. Een eeuw na Frieda met alle verworven vrijheden na de vervolging in die vreselijke oorlog gaat het toch weer mis. Nog steeds zijn er incidenten. Je zou eigenlijk moet zeggen dat dit absurd is we sturen Geer en Goor met een gerust hart naar bejaarden maar schelden ze intussen wel uit omdat ze Homo zijn.

Bedenk je dat de weg lang was naar erkenning en stel je eens voor hoe het moet zijn geweest in de tijd van Hitler. Gek genoeg vond hij het helemaal niet erg dat zijn tweede man in de jaren 30, baas van de SA Ernst Rohm homo was. Het kwam hem eigenlijk wel goed uit dat het verboden was in Duitsland en kon hem met een gerust hart oppakken en laten vermoorden. Toch is dat wel raar, het Arische ras moest ontdaan worden van alles wat niet Arisch was, puur en zuiver zijn dus ook geen homoseksualiteit en die tweede man was het. Hitler vond het zelfs niet erg dat een kamparts experimenten uitvoerde bij die homo’s om het “gen” te ontdekken dat ze zo maakte, als dat ontdekt zou zijn kon hij het ook genezen dacht hij.

Kampen en homo’s en lesbiennes. Je staat er niet direct bij stil maar die roze driehoek komt daar dus wel vandaan. Het symbool dat ze droegen in de kampen om ze te onderscheiden van de joden, zigeuners, politieke gevangenen en wat er nog meer in verdween. En die bewustwording duurde lang! Duitsland bood pas in 2002 zijn excuses aan. 2002! En Nederland erkende pas in 1986 dat ook de vervolgde homo’s en lesbiennes recht hadden op erkenning en een oorlogsuitkering. Ook verzetshelden van o.a. verzetsgroep 2000 kreeg pas erkenning in de jaren 90 simpelweg omdat ze homo en lesbisch waren. Zelfs de echte erkenning dat ze slachtoffer van de holocaust waren druppelde laat in de vorig eeuw binnen terwijl de rest al decennia werd herdacht. Veel info is dan ook verloren gegaan. Maar gelukkig niet alles!

De expositie “Wie kan ik nog vertrouwen” gaat over die vergeten groep en neemt ons mee naar die tijd toen en nu. Verteld ons verhalen zoals die van Frieda die verzetsheld werd maar ook over 5 mannen die in Amsterdam opgepakt werden en stierven in vernietigingskampen, ze waren homo en jood. We zien het onderscheid van de kampen zelf en leren van Gunter die maar liefst 8 jaar lang in verschillende kampen zat gedurende het bewind van Hitler. Een jood had in principe geen schijn van kans, maar Hitler had ook werkkampen, homo’s en lesbiennes moesten zeg maar door hard werken weer hetero worden. Hoeveel precies in de kampen hebben gezeten is helaas niet bekend ook niet hoeveel er stierven, vermoedelijk 15000 als homo maar bedenk je wel dat ook onder joden dus homo’s en lesbiennes waren en die werden als jood behandeld.

Veel onbekende verhalen van een lang vergeten groep omdat de maatschappij er niet klaar voor was en gezien het incident in Arnhem wellicht nog steeds niet. Discriminatie is en blijft een groot probleem evenals acceptatie..

“Wie kan ik nog vertrouwen” verteld ons een onthutsende waarheid.

2 gedachtes over “Wie kan ik nog vertrouwen? Expositie komt naar Enschede

  1. Beautiful piece!!  Give me your mailing address?? Let’s try again to send you some CDs etc.  joey joeyalkes 4 Eileen Careywww.EileenCarey.com 626 296 0342Mobile 626 372 9599 joey alkes 4 Mick McMainswww.MickMcMains.com vast image media626 296 0342mobile 626 372 9599

Reacties zijn gesloten.