De paradox van de POH-GGZ Riekt naar fraude

030 6868777bureau@nvgzp.nl

De paradox van de POH-GGZ

Home/Blog/De paradox van de POH-GGZ

15/09/2015

Paul Betgem

De POH-GGZ is bezig aan een snelle opmars. Vorige week verscheen op deze site het berichtdat de LHV voor 2016 meer geld wil voor deze nieuwe groep hulpverleners. Moeten we daar blij mee zijn? 

De praktijkondersteuners van de huisarts hadden oorspronkelijk als taak te voorkomen dat cliënten met lichte psychische klachten te snel doorverwezen worden naar de geestelijke gezondheidszorg. Vooral bij  zorgverzekeraars bestaat de vrees dat eenmaal in deze circuits beland, behandelingen langer gaan duren dan noodzakelijk is. Beperkte contacten in de huisartsenpraktijk was het doel, met een tijdige doorverwijzing naar de Basis GGZ en de Gespecialiseerde GGZ als optie, mochten de klachten onverhoopt toch gecompliceerd zijn. Inmiddels is duidelijk dat het takenpakket van de praktijkondersteuners sterk uitbreidt. De eerste evaluaties zijn positief uitgevallen. Er is nu ook een beroepsvereniging, de Landelijke Vereniging POH-GGZ. De POH’s professionaliseren.

POH GGZ gaat ten koste van doorverwijzingen…

Naarmate de praktijkondersteuners beter worden zal het doorverwijzen steeds meer vastlopen. Cliënten willen niet weg bij een goede hulpverlener. Binnen de kortste keren draagt de POH verantwoordelijkheid voor een scala van problemen zoals arbeidgerelateerde klachten, echtscheidingen, door financiële malaise veroorzaakte psychosomatische symptomen en multiculturele complicaties. Daar komt bij dat POH’s groeien in hun enthousiasme. Bijscholingen, specialisaties, super- en intervisie, deze trajecten liggen om de hoek. Dit is geen ontwikkeling die aanzet tot beperking van interventies.

Dit alles heeft voor de cliënt het voordeel van kostenbesparing. De POH is gratis. Er geldt geen eigen risico, want het is huisartsenhulpverlening. Naast bovenvermelde hechtingsprocessen is er voor de cliënt dus ook een financiele reden om bij de POH-GGZ te blijven. Een aanzuigende werking valt te verwachten, want de cliënten zullen snel doorhebben dat er bij de huisarts gratis psychologische hulp te krijgen is.

Een paradoxaal effect is onvermijdelijk. Het is landelijk beleid dat de POH-GGZ nooit een volledig gekwalificeerd therapeut mag worden. Het is per se niet de bedoeling dat de huisartsenpraktijken veranderen in psychiatrische poliklinieken, want dat komt er feitelijk een echelon bij, met stijging van kosten als gevolg. De POH moet klein blijven. De uitgesleten, maar wel sterke vergelijking van het servet en het tafellaken dringt zich op.

…. en vervolgbehandeling wordt moeilijker

POH’s merken op een gegeven moment dat zij de werklast niet baas kunnen en zullen min of meer geforceerd cliënten moeten gaan afstoten naar de Generalistische basis GGZ en de Gespecialiseerde GGZ. Deze collegae mogen vervolgens de klus klaren waarbij zij zullen merken dat veel cliënten onwillig zijn. Immers, het is hun keuze niet om weg te gaan bij de praktijkondersteuner. Bovendien valt GGZ wel onder het eigen risico.

Verder is het de vraag wat de POH in de behandeling gedaan heeft. Het is een ongeschreven wet dat de eerste contacten bepalend zijn voor verder verloop behandeling. Is de POH begonnen met een methodiek die niet past bij de cliënt, dan kan dat een forse hindernis zijn voor de volgende hulpverlener.

Kostenbesparing dubieus

De POH-GGZ mag niet teveel geld kosten. Dit heeft geleid tot een discipline die merendeels bestaat uit onervaren hulpverleners met uiteenlopende opleidingsniveau’s.

De psycholoog in de Generalistische Basis GGZ of de Gespecialiseerde GGZ zal mogelijk moeten rechttrekken wat deze POH’s in gesprekken met de cliënt niet verstandig hebben aangepakt.  Dat kost extra behandeltijd. Het is dus de vraag of de POH een kostenbesparende functionaris zal zijn.

Onze minister zegt regelmatig dat kwaliteit loont. Rekening houdend met bovenbeschreven argumenten zal dat op zijn minst een zware wissel trekken op de POH-GGZ als beroepskracht, gezien de dilemma’s rond de tijdige doorverwijzingen.

Paul Betgem is gz-psycholoog en lid van de sectie GGZ van het NIP. Na een lange carrière in de GGZ was hij van 2008 tot 2013 werkzaam als eerstelijnspsycholoog. 

Dit bericht delen?Klik op een van de buttons om dit bericht te delen met collega’s of andere geïnteresseerden.

38 reacties.

Reageren?Klik op de button en plaats je reactie onder dit artikel.

Geef een reactie

Altijd op de hoogte zijn?Word lid, volg ons op Twitter @nvgzp of abonneer je op onze Nieuwsbrief.

 Vorige

Volgende

38 reacties

Geef een reactie

Beantwoorden

Lars

Ik heb 1.5 jaar als poh-ggz gewerkt voor een aantal huisartsen waar ik gedetacheerd was door een ggz-instelling. Vanwege duidelijke afspraken en supervisie werd er na intake doorverwezen als dit aangewezen was.

Wanneer het takenpakket strikt afgebakend is en het als voortraject kan dienen voor de gbggz-sggz kan de lijn van zorg een meerwaarde hebben. Denk hierbij aan verzamelen van informatie over eerdere behandelingen, eventueel wat testdiagnostiek in de vorm van screening en natuurlijk begeleiding bij de lichte problematiek.

Wanneer een poh alleen bij een huisarts zit, wordt het ingewikkelder en bestaat het gevaar dat problematiek wordt onderschat of dat de poh zijn eigen kunnen overschat. Eigenlijk zou je de poh dan dus moeten gaan opleiden, maar dan wordt het dus een therapeut…

Ik maak me door de berichten die ik hoor en lees zorgen over de overschatting van het eigen kunnen van de poh. Ik begrijp dat iedereen graag de therapeut wil uithangen, maar bij professionaliteit past ook bescheidenheid. Het diagnosticeren en behandelen van psychische en psychiatrische problemen blijft in mijn beleving een post-academische aangelegenheid vanwege de complexiteit. Hoe graag we allemaal ook zouden willen dat het te versimpelen is tot wat classificaties uit de dsm, moeten we als hulpverleners (dus ook de poh) erkennen dat het ingewikkelder ligt. Daarmee bewijzen we onze clienten een grotere dienst dan het besparen van 385 euro lijkt me zo.

16/09/2015 om 08:41

Beantwoorden

Stijn

Zeer eens met deze reactie van Lars.

Een kerncompetentie van iedere BIG-geregistreerde psycholoog of psychiater is om de grenzen van het eigen kunnen goed te kennen. en daarnaar te handelen. Dat betekent: op tijd doorverwijzen en jezelf niet overschatten.

Vaak genoeg merk ik in mijn eigen praktijk als vrijgevestigd GZ in de GBGGZ, dat ik mensen op intake zie die eigenlijk in de SGGZ thuishoren. Ik zou dan kunnen besluiten om zelf maar gewoon te behandelen en te zien of ze daarmee voldoende geholpen zijn. Als dat focaal kan, bijvoorbeeld bij een relatief geïsoleerde PTSS of angststoornis naast de complexe persoonlijkheidsproblematiek, dan doe ik dat weleens. Wanneer dit moeilijk of niet prettig voor de patiënt is – omdat deze bijvoorbeeld straks weer met een nieuwe hulpverlener een band moet opbouwen – dan kies ik altijd direct voor doorverwijzing. Wat in ieder geval van enorm belang is, is dat je het transparant bespreekt met de patiënt: “Ik kan u helpen, maar dat heeft deze en deze nadelen. Een verwijzing kan ook, en dat heeft deze voordelen en deze nadelen”. Volgens mij gebeurt dit bij de POH te weinig.

Het idee van “stepped care” vind ik dan ook vaak niet passend voor de GGZ. Ja, het kan zo zijn dat voor een lichte interventie wordt gekozen terwijl er meer aan de hand is. Maar over het algemeen zijn patiënten gebaat bij het worden behandeld op de juiste plek, bij de juiste hulpverlener.
Daarvoor is het nodig dat een hulpverlener die aan de poort zit het veld goed kan overzien en goed geschoold is in diagnostiek. Ik betwijfel zeer of de POH-GGZ hiertoe in staat is. In het verleden deed de ELP/GZ dit op een prima manier, maar dit was blijkbaar te duur.

Wanneer een POH-GGZ maar gewoon begint met behandelen en ziet waar het schip strandt, is de kans levensgroot op verergering van klachten, en bestaat de kans – zoals Paul Betgem schrijft – dat de patiënt helemaal niet meer doorverwezen wil worden. En let op: recent heeft de voorzitter van de Landelijke Vereniging voor POH GGZ gesteld dat zij vindt dat een POH past moet doorverwijzen bij zeer ernstige stoornissen of stagnatie. Go figure…

22/09/2015 om 09:52

Beantwoorden

Paul Betgem

De eerste POH’s waren ervaren hulpverleners die gedetacheerd werden vanuit organisaties voor geestelijke gezondheidszorg. Dit betrof merendeels stressbestendige professionals, die dan weer als nadeel hadden dat zij nogal eens te snel cliënten doorverwezen naar… hun eigen organisatie. Dus in die constructie, detachering, met op zich een goede kans op een sterkere arbeidspositie, zit weer een andere paradox. Volgens mij komt die vorm, ervaren gedetacheerde hulpverleners, nog steeds veel voor. Dat zou dus kunnen betekenen dat er weer te snel wordt doorverwezen naar de Gespecialiseerde GGZ.

16/09/2015 om 11:42

Beantwoorden

Stijn

Ik lees nogal eens reacties dat een POH-GGZ die de functie zeer ruim invult en stoornissen zelf behandelt, geen probleem is wanneer dit een ervaren zorgverlener is.

Daarmee ben ik het oneens. Immers, of een verpleegkundige of maatschappelijk nou veel ervaring heeft of niet, dat maakt niet dat deze ineens is opgeleid zoals een GZ-psych, klinisch psycholoog of psychotherapeut.

Het is niet voor niets dat we de lat voor zelfstandig diagnosticeren en behandeling in de GGZ hebben gelegd op tenminste 6 jaar universitaire opleiding en een BIG-registratie, liefst aangevuld met lidmaatschappen van specialistische psychotherapieverenigingen, die op hun beurt ook weer jaren duren.

Een POH-GGZ voldoet daar absoluut niet aan, ook niet wanneer deze al 20 jaar als spv werkt. Dat ze wel soms de vrijheid nemen om allerlei typen stoornissen te behandelen, vind ik dus niet passend.

22/09/2015 om 09:35

Beantwoorden

Maaike

Helaas leert de praktijk dat cliënten te lang bij de poh blijven waardoor ze uiteindelijk op t randje van crisis in de sggz komen….dan sta je als hulpverlener al 10-0 achter

17/09/2015 om 13:11

Beantwoorden

Stijn

En vergeet niet dat de volledige basis generalistische ggz wordt overgeslagen. Mogelijk had hier een crisis voorkomen kunnen worden door ofwel efficiënter te behandelen, ofwel op tijd door te verwijzen na goede diagnostiek.

22/09/2015 om 09:37

Beantwoorden

Paul Betgem

Vermoedelijk vormt de groep cliënten met een borderline persoonlijkheidsstructuur één van de grootste problemen bij de POH. Ik vraag mij werkelijk af, hoe een POH dergelijke klachten vanuit een huisartsenpraktijk wil behandelen. Zie je het voor je? Cliënt zeer emotioneel, met de typerende conflicten rond hechting en vertrouwen, als POH maximaal 20 minuten gesprekstijd hebben en dan de volgende klant? Kan toch helemaal niet? Denk alleen al aan de begeleiding van de familie – zo noodzakelijk bij “As II problematiek”.

25/09/2015 om 10:34

Beantwoorden

Psychologenpraktijk Gerie Hermans

Zowel de gedetacheerde POH-er als de POH-er die alleen bij de huisarts zit zijn mij een doorn in het oog. De zelfstandige GZ-psycholoog in de basis GGZ wordt een niche voor de intelligente, iets meer bemiddelde, tikje eigenwijze cliënt.

17/09/2015 om 13:23

Beantwoorden

Stijn

Het schrijnende daarvan vind ik dat patiënten zelf veelal geen idee tegenover wie ze zitten.
Zij denken volgens mij vaak dat ze inderdaad tegenover die GZ-psycholoog zitten waarover jij spreekt.
In het veld hoor ik verhalen dat POH-GGZ’s deze nieuwe status helemaal niet vervelend vinden, waar ik me wel iets bij kan voorstellen.

22/09/2015 om 09:40

Beantwoorden

Paul Betgem

De POH zal in eerste instantie zeker tevreden zijn, als hij/zij door de client gezien wordt als een gekwalificeerd behandelaar. Maar dat slaat snel om in wat anders. Op korte termijn zal duidelijk worden dat de cliënt ook de bijbehorende verwachtingen heeft. En dan merkt de POH dat er een verantwoordelijkheid ontstaat die niet meer past bij de bescheiden taakstelling. Dit proces laat zich moeilijk terug draaien. De sprong voorwaarts is aantrekkelijk. Maak dan van de POH een specialist, een echte behandelaar. En wil minister Schippers dat?

25/09/2015 om 10:40

Stijn, GZ-psych

Van de POH een specialist maken? Dan zijn we terug bij af, want dan heb je het gewoon weer over een post-academisch geschoold BIG-geresitreerd psycholoog of psychiater. Dan heb je het dus over de oude eerstelijnspsychologie. Juist….waarom is in vredesnaam voor dit systeem gekozen? Dit zagen we natuurlijk aankomen.

Let wel: ik ben vóór taakherschikking. Als een HBO-geschoold SPV zich verder bekwaamt tot bijvoorbeeld cognitief-gedragstherapeutisch medewerker (VGCT-registratie), dan kan deze prima een aantal behandelingen overnemen van GZ-psychs en psychiater-psychotherapeuten. Maar in de GGZ is dan wel de kwaliteit gewaarborgd doordat zo’n SPV nooit volledig zelfstandig functioneert. In het team kijkt er altijd een psychiater/kp/gz mee of wordt de spv gesuperviseerd.

Dat systeem werkt prima. Waarom dan ineens helemaal vooraan bij de poort een dergelijke kracht volledig zelfstandig laten functioneren? De wereld op z’n kop.

Een praktische oplossing zou kunnen zijn om de POH te koppelen aan de basis generalistische ggz en dit te bekostigen vanuit huisartsengelden. Er kijkt dan altijd een hoofdbehandelaar mee en die kan meedenken en de POH efficiënt inzetten. Daarmee kan de POH nog steeds laagdrempelig mensen helpen waarvoor een GZ-psych of psychiater niet nodig is.

Natuurlijk is er de huisarts die de supervisie over de POH heeft. Maar de huisarts heeft ten eerste lang niet altijd tijd om echt uitgebreid op de inhoud te superviseren. Ten tweede denk ik dat de huisarts niet geschoold is in complexe psychologische diagnostiek en psychotherapeutische behandelingen. Als een POH besluit EMDR, CGT of schematherapie in te zetten, heeft de HA dan de kennis om deze specialistische psychotherapievormen (waar normaal minimaal 6 jaar academische scholing + specialistische vervolgcursussen en leertherapie etc. voor nodig zijn) te superviseren?

Nee. Bovendien denk ik dat de meeste huisartsen daar zich op termijn helemaal niet bij op hun gemak zullen voelen. Ze zullen dan ook ervaren dat zij zich begeven op een terrein waarop ze zich niet competent voelen. Uiteindelijk zit een HA daar volgens mij niet op te wachten, zelfs niet als het een zak geld oplevert.

26/09/2015 om 11:00

Beantwoorden

Frits Bosch

In de laatste Nieuwsbrief van de Nederlandse Vereniging POH-GGZ stelde hun voorzitter mevrouw Nicolai:
“De POH-GGZ verwijst in principe alleen als het niet anders kan, als er stagnatie optreedt, of als er sprake is van zeer ernstige stoornissen. Zorg dichtbij, in de huisartsenpraktijk en bij de POH-GGZ, voldoet echter in de meeste gevallen prima bij de meeste psychische klachten!”
http://poh-ggz.nl/vereniging/nieuwsbrieven/148-nieuwsbrief-2e-kwartaal-2015

Deze breuk met BA GGZ, zorgzwaartecriteria HHM en functie en competentieprofiel LHV/NHG /NZahttp://www.poh-ggz.nl/images/pdf/Functie-en-competentieprofiel-POH-GGZ-DEF-voor-website.pdf kreeg niet alleen veel kritische reacties van de vrijgevestigde psychologen in de GBGGZ maar ook van huisartsen, psychiaters en sommige POH-GGZ.
Wij merken in het veld dat veel partijen het niet zo heel erg vinden dat de POH-GGZ veel ernstiger problemen behandelt dan was afgesproken.
Allereerst zijn er veel POH-GGZ’s die jarenlang bij instellingen hebben gewerkt en denken dat zij dezelfde kwaliteit kunnen leveren als Gz-psychologen. Soms gebruiken zij daarbij psychotherapeutische methoden als EMDR (google EMDR en POH-GGZ)
GGZ-instellingen verwijzen hun chronische patiënten eerder naar POH-GGZ (vaak ex-collega’s) dan naar vrijgevestigden in de GBGGZ. De huisartsen verwijzen ook regelmatige patiënten met depressie en angst naar de POH-GGZ omdat de patiënt daar geen ER hoeft te betalen. Ook patiënten zoeken vaak de goedkoopste hulp en vragen dan aan de huisarts om een verwijzing naar de POH-GGZ (zeker als dat ook nog een psycholoog is!)
De zorgverzekeraars zien ook graag een “POH-GGZ Plus” omdat zij de vrijgevestigde psychologen lastig vinden en op deze manier kunnen zij toch blijven voldoen aan hun zorgplicht.
De VGZ attenderen hun verzekerden expliciet op deze mogelijkheid.
Op hun website staat: De POH-GGZ kan lichte en matige angststoornissen en depressie behandelen. In dit geval heet het dan Preventie:
https://www.vgz.nl/vergoedingen/psychologische-zorg
In al deze gevallen prevaleren economische motieven en niet de kwaliteit van de hulp!

Frits Bosch
Lees ook mijn blog:http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/33605_droom_van_een_vrije_psycholoog/

22/09/2015 om 16:59

Beantwoorden

Lars

Deze voorzitter voelt goed aan wat haar achterban graag wil.

De gbggz wordt op deze manier verplaatst naar de huisartsenzorg en de huisartsen lijken dit best een prima plan te vinden. GZ-psychologen kunnen over een paar jaar gaan solliciteren bij de huisarts voor schaal 55 als de trend zich voortzet, tenminste als er dan nog vacatures zijn.

Ik geloof alleen niet dat niemand dit had zien aankomen. Ik weet niet of ik wat heb gemist, maar wat vinden onze beroepsverenigingen hier nu officieel van? Hoe gaat de GZ-psycholoog inspelen op deze ontwikkelingen? Ik denk wel dat er iets moet gebeuren, zowel voor het eigen brood als de kwaliteit van de patientenzorg.

23/09/2015 om 08:05

Beantwoorden

Stijn

Dat beeld dient zich ook wel eens aan bij mij. Maar ik realiseer me dan dat kwaliteit uiteindelijk komt bovendrijven. Dat de voorzitter van POH-GGZ enorme kansen ziet is duidelijk. Door alle bezuinigingen liggen die er ook voor de POH. Daar zit een aardige dosis opportunisme bij.

Op enig moment gaat er wrijving ontstaan als mensen behandeld worden door een POH-GGZ die onvoldoende geschoold is voor de problematiek waarmee men zich meldt. Dan zal men zich realiseren dat GZ-psychologen en psychiaters niet voor niets 6-10 jaar academische studie hebben gedaan.

Ik ben het met je eens dat we niet moeten afwachten totdat dit vanzelf gebeurt. Onze verenigingen moeten zich duidelijk uitspreken en laten zien waarom kwaliteit loont. Dit moet gebeuren richting beleidsmakers, maar zeer zeker ook richten patiënten. Als men eenmaal weet welk soort behandelaar er tegenover zich zit, dan kan ook de patiënt daarin andere keuzes maken dan de goedkoopste.

23/09/2015 om 11:29

Beantwoorden

Anoniem

Als incidenteel totaal uitgeputte mantelzorger van een inwonend persoon met mentale problemen werd mij een ernstige psychische ziekte aangepraat door de POH GGZ Rijp voor tweedelijnszorg, vond ze. En ik mocht helemaal niets zeggen over de absurd zware mantelzorgtaken, waarbij ik geen professioneel advies kon krijgen. Alleen de persoon zelf kan hulp krijgen, de mantelzorger niet. Alsof je een pleegkind in huis neemt zonder professionele steun. Ik mocht van de POH alleen iets over mijn eigen ‘afwijkingen’ zeggen. Die overigens al snel over waren toen ik bij een aantal gewone mensen kon uithuilen.

22/09/2015 om 21:27

Beantwoorden

Henkjan de Jong

Reële zorgen, zo lijkt me. Wat kunnen GZ-Psychologen doen om deze situatie te verbeteren? Allereerst denk ik dat de POH-GGZ haar eigen grenzen beter kan afbakenen als zij weet wie er in haar omgeving op dit gebied werkzaam is en waartoe die in staat is. Hoe goed kent u elkaar? Verder kan het helpen om ketenafspraken te maken. Bijvoorbeeld over het gebruik van een screener, die de POH-GGZ (en huisarts) in een vroeg stadium kan ondersteunen bij de vraag wie voor deze specifieke patiënt de best passende zorgverlener is. In sommige regio’s bestaat daarnaast de mogelijkheid van collegiale consultatie. Bij twijfelgevallen kijkt een psycholoog / psychiater dan even mee met de POH-GGZ.

23/09/2015 om 22:23

Beantwoorden

Paul Reijnen

Als niet zeer snel de beperkte rol van de POH-GGZ duidelijk omschreven wordt (zie onder voor mijn oplossing) zullen verschillende risicovolle scenarios bewaarheid worden. De POH-GGZ zal overstelpt worden met verzoeken voor hulpverlening die niet waargemaakt kunnen worden. Dit komt doordat de hulpverlening gratis is, dichtbij huis gebeurt en daardoor persoonlijker is en dus aan het oog beter. Het gevolg is dat patiënten zich met graagte aanmelden maar niet graag zullen worden doorverwezen willen worden. Want a) de patient is net gewend aan de therapeut b) het gaat eigen risico geld kosten, dit jaar al 385 euro. De POH-GGZ zal dus zeer stellig bij aanvang zijn / haar grenzen en beperkingen moeten aangeven. Anders slipt de POH-GGZ dicht omdat de achterdeur moedwillig wordt dichtgehouden, wat de nu al marginale kwaliteit nog verder zal ondermijnen.
Als de POH-GGZ’ er zijn/ haar beperking niet aangeeft qua intensiteit (alleen klachtgericht, als er geen DSM classificatie van toepassing is was de afspraak) en qua duur (een beperkt aantal zittingen, ik meen 6) bestaat de valkuil dat men begint met behandelen zonder richting of doel. Het gevolg is dat (a) er eindeloos gesprekken worden gevoerd die geen enkele protocollaire evidentie bevatten(steunende maar verder richtingloze gesprekken) zonder een zicht op een einde en de autonomie en verantwoordelijkheid van de patient over zijn leven en ziekte verregaand ondermijnd wordt. (b) niet meer gesignaleerd wordt wanneer de grens bereikt is om door te verwijzen. Want er waren geen SMART doelen, dus geen ook geen signalen wanneer het tijd is om door te verwijzen naar de GBGGZ of SGGZ. Het wordt erger als de individuele POH-GGZ uit arrogantie, angst / schuld of onwetendheid / onervarenheid op betrekkingsniveau het probleem denkt op te moeten lossen. Dit ontstaat als er geen kaders zijn wat het POH-GGZ -zijn inhoudt. De POH -GGZ zal vinden alles op te moeten lossen, ook casus die al lang doorverwezen had moeten worden. Het wordt er natuurlijk niet gemakkelijker op als de voorzitter mevrouw Nicolai van de POH -GGZ vereniging (eerder genoemd in een reactie hier) de stelling (nogmaals hier) poneert: “De POH-GGZ verwijst in principe alleen als het niet anders kan, als er stagnatie optreedt, of als er sprake is van zeer ernstige stoornissen. Zorg dichtbij, in de huisartsenpraktijk en bij de POH-GGZ, voldoet echter in de meeste gevallen prima bij de meeste psychische klachten!” Een uiterst schadelijke reactie en zeer ondermijnend voor de POH-GGZ, de GGZ zelf en in belangrijkste mate de individuele patient die de nodige zorg onthouden wordt. Het gevolg is namelijk, en dat is de praktijk die ik nu al merk, desastreus: De bijv. solistisch opererende POH GGZ’er met nauwelijks een therapeutische achtergrond, die geenszins mag werken in de GB of SGGZ maar kennelijk in de POH GGZ wel voluit kan rommelen, zonder richtlijn, zonder grenzen, zonder toezicht, zonder supervisie zonder hoofdbehandelaar zonder verplicht te zijn zich te houden aan alles wat is afgesproken als kwaliteitsindicator voor goede zorg in de GGZ en niet gehinderd door enige theoretische kennis van ernstig psychiatrische problematiek, maar met een grote kokervisie en veel blinde vlekken en zwarte gaten, veel te lang doorgaat met patiënten met ernstige problematiek met een arsenaal aan psychiatrische (te classificeren) problematiek die al láng doorverwezen had moeten worden, maar du moment een patient zich suïcidaal opstelt (en de POH wakker wordt, toch nog een geluk) met spoed aangemeld moeten worden en direct gezien moet worden in de crisisdienst door mij als psychiater, die de kastanjes uit het vuur mag halen en de aangerichte rommel door slecht hulpverlenersschap moet opruimen.

Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Zowel inhoudelijk als economisch totaal onacceptabel. Er wordt slechte zorg geleverd (patient is suïcidaal, de klachten zijn vele malen verergerd of hoezo EMDR bij de POH-GGZ??) en is vele malen duurder omdat het gevolg is dat vervolgens de hoogste in de boom (psychiater) via de duurste DBC (crisisdienst) overuren moet draaien om alleen toe te komen de schade te beperken, waarna alsnog een patient naar de SGGZ moet voor hulpverlening. Besparing: 0. Sterker nog. Negatief. En de patient is zieker dan ooit.

Oplossing: Schoenmaker blijf bij uw leest en ken uw rol en uw beperkingen. Wees een poortwachter als vervanger van de huisarts die dit normaal deed. Behandel alleen op klachtsymptoom (zoals ooit is afgesproken). Als er vermoeden is op een DSM classificatie, verwijs door. Als behandeld wordt stel een behandelplan op met SMART doelen op basis van de klachten met een vastgesteld aantal zittingen en een einde. Doelen bereikt: einde hulpverlening. Doelen niet bereikt: doorverwijzen naar het volgende Echelon. As simple as that. Als dat niet glashelder wordt gecommuniceerd is het wachten op problemen. Kennelijk blijkt dit uit overmoed, onwetenheid, naïviteit, angst, schuld, arrogantie, geldbelustheid? nu toch te gebeuren.
P. Reijnen, psychiater, @DeKinderPsych

24/09/2015 om 00:40

Beantwoorden

Paul Betgem

Glasheldere samenvatting van Paul Reijnen. Het is bij alles de vraag, wat de huisartsen gaan vinden als zij merken, dat hun praktijken veranderd zijn in psychiatrische poliklinieken, met onvoldoende gekwalificeerd personeel. Dat gaan we de komende maanden meemaken. Mevrouw Nicolai heeft die ontwikkeling aanmerkelijk gestimuleerd.

25/09/2015 om 10:51

Beantwoorden

Stijn

Wat de huisartsen ervan vinden wordt m.i. op twee manieren beïnvloed.
1. De huisarts heeft een behoorlijke financiële prikkel om een POH in te zetten. Op Twitter verwoordde een huisarts dat leuk: “Ik kan er een leuke extra klein nieuw autootje voor kopen ieder jaar”.
2. De POH is niet aan het belachelijke eigen risico van 385 (2016) gebonden, dus ook voor de patiënt is er een aanmerkelijke financiële prikkel om niet naar een hoger gekwalificeerd clinicus te gaan.

De wrijving zal ontstaan wanneer de huisarts gaat bemerken dat de POHGGZ niet is opgeleid om (complexe) stoornissen efficiënt en duurzaam te behandelen. Bij een grote groep patiënten zal dat wel los lopen, zij weten toch niet dat ze misschien elders beter geholpen hadden kunnen worden. Een andere groep wordt zieker, recidiveert, of in sommige gevallen nog erger…zoals collega psychiater Reijnen hierboven beschrijft.

Dit laatste herken ik zelf ook. Ik krijg dan een patiënt in de basis gen ggz die half in crisis verkeert na 3-5 maanden bij de POH te zijn geweest. In de voortgangsrapportages van de POH lees ik dat er op verschillende momenten is vastgesteld dat doorverwijzing niets zou toevoegen. De POH kan toch ook prima CGT, EMDR, complexe diagnostiek?…

Ik vind dat de POHGGZ een belangrijke schakel in de keten is. Zij kunnen veel mensen op een goede manier ondersteunen en overvraging van duurdere zorg wat beperken. Het is alleen maar een kwestie van dit in goede banen leiden: er moet een systeem komen dat er op toeziet dat de POH zich beperkt tot klachten of subklinische problemen, en preventie. Als er méér speelt, dan kan de POH een zeer nuttige rol spelen in het met de patiënt nadenken over de juiste verwijzing.

Nu is er nauwelijks regie. Er zijn zeker huisartsen die er bovenop zitten en zeer scherp zijn op de taken van de POH. Maar helaas heeft niet iedere huisarts hier tijd voor, of is de financiële prikkel toch te sterk.

26/09/2015 om 09:52

Beantwoorden

Lorelei

Helemaal eens met Paul. De bedoeling van de POH-GGZ was om de huisarts te ondersteunen, net als de POH-SOMATIEK. Dit gebeurt in onze praktijk dan ook, via ’t spreekuur van de huisarts wordt eventueel een afspraak bij de POH-GGZ gemaakt. Of om te inventariseren welke verwijzing naar welke instantie ’t beste is, of kortdurende behandeling bij lichte(re) hulpvraag.
Dan zijn er nog een paar patiënten die doorverwezen zijn naar GZZ, maar omdat deze geen eigen bijdrage kunnen betalen, dit niet doen. Zij blijven dus ‘hangen’ bij de POH-GGZ. Geen wenselijke situatie inderdaad, maar zij zouden anders op het spreekuur van de huisarts terecht gekomen zijn. Pappen en nathouden dus.

Ik denk dat de POH-GGZ, net als de POH-SOMATIEK, geen toegevoegde waarde heeft. De POH-GGZ is een alibi om de GZZ af te breken. Dat deze onmogelijk de juiste kwaliteit kan bieden staat buiten kijf. Maar net als andere alibi-zorg, gaat het niet om kwaliteit in Den Haag.

En de huisarts(praktijk), het afvoerputje van de Zorg, zal uiteindelijk nog meer Zorg moeten gaan verlenen en ongetwijfeld weer gratis-en-voor-niets. Het MBI zal echt met grote graagte worden ingezet om de ‘overschrijdingen’, veroorzaakt door extra werk, te ‘compenseren’.

27/09/2015 om 18:17

Beantwoorden

Jiska Dijk

Als basispsycholoog werkzaam als POH-GGZ probeer ik richting huisarts en patiënt zo helder mogelijk te zijn over mijn mogelijkheden en beperkingen. Ik heb de taakomschrijving zoals ik die zelf zie, samengevat in een korte infobrief die huisartsen aan hun patiënten meegeven die bij mij op intakegesprek komen. Ik ben wel benieuwd naar jullie reacties op de inhoud van deze tekst:


Als praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg (POH-GGZ) ondersteun ik uw huisarts bij zorgvragen op psychisch, lichamelijk en/of sociaal gebied. Hierbij kunt u denken aan klachten als stress, somberheid en angst.
In korte trajecten van +/- 5 gesprekken kunnen wij samen uw klachten in kaart brengen, oorzaken verhelderen en een stappenplan opstellen om oplossingen te vinden.
Bij zwaardere of terugkerende problematiek kunnen we in één of enkele gesprek(ken) nagaan of een/welk vervolgtraject (bijvoorbeeld diagnostiek en behandeling) buiten de huisartsenzorg bij u past.

M.i. bevordert de hierboven beschreven werkwijze dat patiënten op efficiënte wijze uitkomen waar zij het meest op hun plek zijn: bij de poh, bGGZ, sGGZ of bijvoorbeeld bij het sociale wijkzorgteam. Dit laatste wordt overigens vaak vergeten, samenwerking tussen POH-GGZ en de partners buiten de GGZ is minstens zo belangrijk.

Een toevoeging aan de discussie over poh’s die zich niet bij hun spreekwoordelijke leest zouden houden: Vaak word ik geconfronteerd met patiënten die op mijn spreekuur verschijnen, een verwijzing nodig hebben en ook verwezen worden, maar vervolgens lange tijd moeten wachten tot start van de behandeling in de GGZ. Dit zijn de patiënten die ik in de loop van de weken/maanden vaak achteruit zie gaan tussen de overbruggingscontacten bij mij. Dat is wat anders dan patiënten te lang bij je houden en pas in actie komen als ze suïcidaal worden. Het is voor mij lastig om ‘op mijn handen te zitten’ en de overbruggingscontacten puur steunend-structurerend in te zetten terwijl patiënten behandeling nodig hebben.

24/09/2015 om 12:16

Beantwoorden

Stijn, GZ-psych

Ik denk dat het een heel goed initiatief is om op deze manier je eigen taakomschrijving te schrijven. Voordat ik daar inhoudelijk op reageer…het feit dat jij dit zelf op deze manier moet doen wijst eigenlijk al op het probleem. Er is zoveel vrijheid in de regels dat POH’s zelf dergelijke omschrijvingen moeten verzinnen. De regels die er wel zijn, zijn blijkbaar weinig leidend (rapport HHM). Zo te zien heb jij ook nagedacht over de beperkingen binnen de functie, maar vermoedelijk is niet iedere POH is daarin zo verantwoord als jij.

Inhoudelijk:
Ik vind het sterk dat je het aantal sessies maximeert. Daarmee wordt het probleem ondervangen dat er eindeloos behandeld wordt. Het dwingt de POH ook direct scherp na te denken over wat er daadwerkelijk bereikt kan worden in 5 sessies en dit direct met de pt te bespreken. Samen kun je dan bespreken of de pt die 5 sessies graag wil volgen, dan wel direct verwezen wil worden naar iemand die meer kan doen, zo doe ik dat op mijn beurt ook als ik de pt het verschil tussen GBGGZ en SGGZ uitleg. Ik kan me zo voorstellen dat op deze maximering ook uitzonderingen mogelijk zijn. Denk aan chronische problematiek die stabiel is. Als de complexiteit van deze profylaxe beperkt is, dan zie ik niet in waarom dit niet bij de POH zou kunnen, die bijv iedere maand een contact plant.

De passage “bij zwaardere of terugkerende problematiek” vraagt mogelijk enige discussie. De HHM-verwijscriteria staan eigenlijk alleen toe dat dat er behandeling is bij subsyndromale, subklinische of lichte problematiek. Jouw definitie valt daarmee niet helemaal samen. Bovendien: ik denk ook dat problematiek niet per sé zwaar/ernstig hoeft te zijn om complex te zijn. Iemand kan een lichte paniekstoornis aan de oppervlakte hebben, maar vanuit de persoonlijkheid gepredisponeerd zijn deze klachten te ontwikkelen. Dat vraagt om een andere aanpak dan het klachtgerichte protocol volgen. Het vraagt dus ook om een anders geschoolde behandelaar.

De vraag moet telkens zijn: waar kan de pt het meest efficiënt en best behandeld worden. En niet: welk klein stukje kan ik zelf als behandelaar afbijten om vervolgens de pt gewoon weer naar het volgende echelon te moeten verwijzen. Dat is niet in het belang van de pt.

Ik ben het zeer met je eens dat de POH ook in de problemen kan komen als er onvoldoende mogelijkheden tot verwijzing zijn. Daarom is het m.i. dat een POH bij uitstek een goede netwerker is, en contact heeft met verschillende psychologen en psychiaters in de regio en zich geremd voelt hen te benaderen. Daarin ligt voor de psychiaters en GZ-psychologen vanzelfsprekend ook een verantwoordelijkheid.

26/09/2015 om 10:45

Beantwoorden

Paul Reijnen

Beste Jiska,
Dank voor je reactie. Je brief lijkt mij een goede manier om te communiceren wat je wel en niet kan betekenen. Verder snap ik je gevoel niet op je handen te willen zitten. Toch is dat mi. niet de oplossing. Overigens de GGZ wil ook niet op zijn/haar handen zitten. De GGZ is gebonden aan de steeds groteskere eisen van de zorgverzekeraars enerzijds als nu voor de jeugd de hele transitie en transformatie naar de gemeente die er op z’n minst budgetair een potje van maakt door grofweg de kraan dicht te draaien. We hebben hier vreselijke wachtlijsten, maar er is gewoon geen geld. Althans de gemeente wil het niet geve. De oplossing is dus niet de wachtlijst overbruggen (uit goed hulpverlenersschap) totdat het vastloopt in suicidaliteit. Dat is even goed, maar ook gevaarlijk door inzetten van wellicht de verkeerde hulpverlening of dat juist de problemen erger worden. Maar het belangrijkste: de illusie wordt zo in stand gehouden voor de buitenwereld (lees: verzekeraars/gemeente/Schippers/van Rijn) dat het allemaal wel intern opgelost wordt en iedereen er maar over zeurt en slaapt iedereen weer verder. We moeten niet op de handen blijven zitten, maar we moeten dan ook niet zomaar wat gaan doen (incl overmoedige, maar ook naïeve verhalen van mw. Nicolai) Soms is het goed iets te laten gebeuren en het te laten escaleren dan alles maar altijd altruïstisch denken te moeten opvangen. Kortom: het moet een probleem worden van verzekeraars/gemeenten maar vooral Schippers et. al in plaats van dat wat zij gecreëerd hebben ons probleem heeft gemaakt. We zullen dus moeten blijven aangeven dat het een prima idee is allemaal maar we moeten ook met kracht aangeven dat de POH geen afvalbak is waar alles over de schutting kan worden gegooid, want dat wordt het nu wel, zeker als de POH niet heel duidelijk de rem er op zet. Alleen dan zal er wat veranderen.

27/09/2015 om 11:11

Beantwoorden

Els Renjaan

Vanaf aanvang van de functie hebben wij gepleit voor regie op de uitvoering. De kaders zijn vanuit beleid helder en het nwe functieprofiel Door oa. De lhv opgesteld, is zelfs een lichtere taakinvulling dan het eerdere profiel. De pohggz kan teveel haar eigen gang gaan waarbij we de rol van de huisarts ook niet moeten vergeten. Deze zou veel meer positie in moeten nemen en vanuit een duidelijk geformuleerde visie de taken afbakenen. Veel huisartsen vinden ggz problematiek echter lastig en zijn al lang blij dat er een oplossing in hun praktijk is. Bovendien kan de pohggz per consult declareren aast de opslagvergoeding die de huisarts krijgt. Dat geeft een prikkel om juist zoveel mogelijk cliënten te zien in de praktijk. Ik verwacht niet veel van het bewaken van de eigen grenzen Door de pohggz. Teveel afhankelijk van de persoon die de functie uitvoert en in de praktijk blijkt dat daarin vele belangen een rol spelen. Dat zegt niet dat de individuele kwaliteit onvoldoende is maar wel dat pohggz niet werken in het belang van de keten. Mijn mening is dat de pohggz aanvullend zou moeten werken op reeds bestaande expertises. De functie is immers gecreëerd om een gat te vullen in de ha praktijk, daar is nu onvoldoende oog voor, lees preventie vroegsignalering populaties screenen, Triage en milde psychische klachten. Ook kan de pohggz prima als spin in het zorgweb fungeren en zorg dragen voor een compleet ggz dossier rondom de cliënt. Veel van deze taken blijven nu liggen omdat er teveel zwaardere problematiek worst behandeld wat ook naar de gbggz zou kunnen. Dat komt mede Door de achtergrond van de pohggz maar ook Door het ontbreken van regie en uniformiteit in de uitvoering. Ik vind dat de lv pohggz en bv de lhv daarin een belangrijke taak hebben. Zij zouden objectief moeten vaststellen wat passend is obv richtlijnen, profiel en de rest vd keten. Mi laat de lv pohggz dit liggen en dat is kwalijk te noemen, ze bevinden zich teveel aan de kant van de belangen en kanaliseren te weinig.
Mijn vraag is, hoe kunnen we gezamenlijk een vuist maken om een gefundeerd tegengeluid te laten horen?

27/09/2015 om 12:10

Beantwoorden

David C.

Ik mij absoluut niet vinden in de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de POH-GGZ. Terecht stelt Paul Betgem dat er sprake is van een discipline die ingevuld wordt met onervaren hulpverleners met uiteenlopende opleidingsniveau’s. De patiënt gaat ervan uit dat hij bij een vakbekwaam professional komt, die kennis heeft van zaken, in dit geval de GGZ. Niks in mijns inziens echter minder waar. De POH-GGZ is niet per definitie een vakbekwame GGZ-professional, die een grondige scholing en ervaring heeft op het terrein van diagnostiek en behandeling van psychopathologie. De POH-GGZ maakt deel uit van een bonte verzameling hulpverleners met een zeer diverse opleidingsachtergrond.

Waarom dient de POH-GGZ nu een vakbekwame GGZ-professional zijn, met grondige scholing in diagnostiek en behandeling?
Omdat het een uitermate groot misverstand is om te veronderstellen dat zogenaamde ‘lichte’, ‘eerstelijns’ problematiek gerust toevertrouwd kan worden aan een hulpverlener, zonder verregaande scholing op het gebied van daadwerkelijke diagnostiek en behandeling. Om te denken dat alles en iedereen die de huisarts nog niet verwijst van de GB-GGZ of S-GGZ per definitie gebaat is bij ‘gesprekken’ met een verpleegkundige, SPV of arbeidspsycholoog in de huisartsenpraktijk. Vergeten wordt dat achter hetgeen ‘licht’ lijkt of gevonden wordt pathologie kan schuilen, dat zonder adequate diagnostiek onderbehandeld of onbehandeld blijft, wat nog veel hogere kosten met zich mee brengt.

Ik neem een radicaal standpunt in. Ik pleit voor afschaffing van de POH-GGZ. Daarentegen pleit ik voor (her-)introductie van de psycholoog ín de huisartsenpraktijk: de eerstelijnspsycholoog. De Nijmeegse hoogleraar Jan Derksen (‘Over wat er mis is met de GGZ’, VK, 9-05-15) is ook een pleitbezorger van dit laatste. Laat de psycholoog in de huisartsenpraktijk, i.e. eerstelijn, naast de huisarts opereren. De eerstelijnspsycholoog kan gebruik maken van screening om problematiek te onderkennen. Hij zal gericht kunnen verwijzen naar de GB-GGZ of S-GGZ. Hij kent de grenzen en mogelijkheden van zijn interventies en weet wanneer een korte behandeling kans van slagen zal hebben.

Gaan de eerstelijnspsycholoog in de huisartsenpraktijk en de psycholoog in de GB-GGZ elkaar dan niet ‘beconcurreren’ (sic)?
Helemaal niet, mijns inziens. De eerstelijnspsycholoog in de huisartsenpraktijk fungeert als ‘poortwachter’, parallel aan of naast de huisarts. Hij screent, maakt de eerste inschatting, biedt kortdurende nazorg, biedt overbruggende zorg, biedt begeleiding bij rouwproblematiek, overlegt zo nodig met de bedrijfsarts. Verdergaande diagnostiek en behandeling is de taak van de psycholoog in de GB-GGZ en S-GGZ. De eerstelijnspsycholoog is de GGZ-pendant van de huisarts en zal net als de ‘schoolpsycholoog’ geenszins een bedreiging zijn voor de GB-GGZ.

GGZ-expertise in de huisartsenpraktijk is mijns inziens een conditio sine qua non! Echter, deze expertise dient niet geleverd te worden vanuit het huidige POH-GGZ model, met onervaren hulpverleners met zeer diverse achtergrond. De GGZ-expertise dient geleverd te worden door een psycholoog, dat aanvullende opleiding heeft genoten gericht op de eerste lijn. Net als de huisarts.

27/09/2015 om 22:03

Beantwoorden

Paul Betgem

De situatie van de POH-GGZ is paradoxaal, dat betekent dat weer nieuwe richtlijnen, beleidsnota’s, werkafspraken en opgelegde beperkingen het probleem niet oplossen. Meer van hetzelfde. Conform Jan Derksen, waarom is in ‘s-hemelsnaam de eerstelijnspsycholoog oude stijl om zeep geholpen? Op dit moment is dat mijn standpunt, in lijn met David C. Stop maar met de POH, want het wordt allemaal steeds ingewikkelder… en duurder.

28/09/2015 om 09:53

Beantwoorden

Harold

Tsjonge, jonge, jonge. Wat een boude uitspraken allemaal.
Zijn die allemaal gebaseerd op inhoudelijke argumenten of bespeur ik hier toch enige broodnijd?

28/09/2015 om 17:54

Beantwoorden

Stijn, GZ-psycholoog

Beste Harold,

Ik heb niet de indruk dat de mensen die reageren er echt een boterham minder om zullen eten. Immers, de groei van de GGZ is nog altijd enorm en zal niet gauw afnemen. Bovendien: er reageren mensen vanuit de huisartsenzorg en er reageert een psychiater die aan het eind van de keten zit.

Er worden veel scherpe meningen gegeven, maar volgens mij is niemand tegen het inzetten van HBO-geschoolde behandelaren in de GGZ. De discussie wordt op de inhoud gevoerd en gaat over welke schakel deze kracht in de keten moet hebben.

Uiteindelijk is het een vraagstuk dat gaat om: wie komt er op welke plek het best tot zijn recht en hoe beïnvloedt dat de patiëntzorg. Mijn voorlopige conclusie als ik deze reacties zie, is dat de POH-GGZ functie nog in ontwikkeling is en sterker gereguleerd moet worden, net zoals de specialistische GGZ en basis generalistische GGZ de afgelopen jaren.

28/09/2015 om 19:46