Pinksteren en Pinkpop hand in hand, de feestdagen met dit jaar mooi weer en hopelijk veel plezier voor allen.

Pinkesteren, Pinkpop of toch iets anders?

Met Pinksteren (Grieks: Πεντεκοστη (Pentekostè) of Sinksen wordt de uitstorting van de Heilige Geest herdacht. Met deze uitstorting werd ook het begin van de christelijke Kerk gemarkeerd.

Pinksteren volgt tien dagen op Hemelvaart en valt op de 50ste dag van Pasen (dus 49 dagen na Pasen[1]), in 2009 op 31 mei.

Binnen de Rooms-Katholieke traditie volgen de volgende feestdagen op Pinksteren: het feest van de Heilige Drie-eenheid, Corpus Christi, het feest van het Heilig Sacrament en van het Heilig Hart.

Bijbelse geschiedenis

De gebeurtenissen staan beschreven in Handelingen 2:1-41.[2]

In de tien dagen tussen de Hemelvaart van Jezus en Pinksteren kiezen de discipelen een nieuwe geloofsgenoot in plaats van Judas Iskariot. Met behulp van loting wordt Mattias aangewezen. Met elkaar blijven ze in Jeruzalem en bidden ze om de uitstorting van de Heilige Geest, die Jezus hen beloofd had.

Uitstorting van de Heilige Geest
De gebeurtenissen vinden plaats op het feest van de eerstelingen Sjavoeot, in Jeruzalem. Om 9 uur ‘s ochtends zijn de discipelen en enkele andere gelovigen bij elkaar, een groep van ongeveer 120 personen, in een ruimte op de berg Zion.

Plotseling kwam er uit de hemel een geluid dat leek op een enorme windvlaag en het vulde het hele huis, waar zij zaten. Op hun hoofden vertoonden zich tongen als van vuur, die zich verdeelden, en het zette zich op ieder van hen. Zij werden allen vervuld met de Heilige Geest en begonnen in vreemde talen te spreken, zoals de Geest het hun gaf uit te spreken.
De mensen die vervuld zijn met de Heilige Geest spreken tongentaal, profeteren en verkondingen het Evangelie in allerlei talen. Door alle geluiden wordt een grote menigte aangetrokken.

Doop van drieduizend mensen
De ervaring van de uitstorting veroorzaakt verbaasdheid en bewondering.

De menigte liep te hoop en verbaasde zich, want een ieder hoorde hen in zijn eigen taal spreken. Ze vragen, buiten zichzelf van verwondering: zijn zij niet allemaal Galileeërs? Hoe kan het dan dat wij hen horen een ieder in onze eigen taal, waarin wij geboren zijn? Parten, Meden, Elamieten, inwoners van Mesopotamië, Judea en Kapadocië, Pontus, Asia, Frygië en Pamfylië, Egypte en de streken van Libië bij Cyrene, en hier verblijvende Romeinen, zowel Joden als Jodengenoten, Kretenzen en Arabieren: wij horen hen in onze eigen taal van de grote daden Gods spreken. En zij waren allen buiten zichzelf en geheel met de zaak verlegen, en zij zeiden tot elkaar: Wat betekent dit toch?
Petrus neemt het woord en houdt een lange toespraak waarin de opstanding van Jezus centraal staat. Hij legt uit dat al deze gebeurtenissen al voorzegd zijn door de profeet Joël. Hij maant de menigte zich te keren tot Jezus om vergeving van zonden te krijgen. Uit de menigte komt een vraag; hoe? Petrus antwoord: “Heb berouw, en laat u dopen in de naam van Jezus Christus tot vergeving van de zonden, en u zult de Heilige Geest ontvangen.” Drieduizend mensen geven gehoor aan de oproep en laten zich dezelfde dag nog dopen. Hierdoor wordt de eerste christelijke gemeente gevormd.

Betekenis
Na Jezus’ dood op Goede Vrijdag en zijn verrijzenis op Pasen hadden de leerlingen van Jezus nog veertig dagen lang de steun van zijn aanwezigheid gehad. Op de veertigste dag van Pasen (let op: niet de veertigste dag na Pasen) werden de leerlingen door Jezus’ Hemelvaart alleen achtergelaten. Wel had hij beloofd dat hij de Geest van God, de Heilige Geest zou sturen die hen geestelijk verder zou leiden en hun de kracht zou geven om getuigen van het evangelie te zijn.

Oorsprong

De oorsprong van Pinksteren ligt in de Mozaïsche wetten die aan het volk Israël waren gegeven na hun uittocht uit Egypte. In het Bijbelboek Leviticus, hoofdstuk 23:15-22 staat dat op de vijftigste dag, op de dag na de zevende sabbat vanaf Pesach nieuwe offers voor God moesten worden gebracht, als een soort afsluiting van Pesach. Het feest werd ook wel het ‘Wekenfeest’ genoemd (Deuteronomium 16:10). Er moesten ‘eerstelingen’ van de graanoogst en het vee worden geofferd. Voorts moest er een samenkomst worden gehouden en niemand mocht zijn gewone werk doen.

In het christendom werd het Wekenfeest ‘Pinksteren’ genoemd, naar het Griekse woord ‘pentekostos’ (= vijftigste). Tijdens het pinksterfeest wordt herdacht dat de Heilige Geest, de derde Persoon van de Allerheiligste Drie-eenheid, neerdaalde uit de hemel op de apostelen en andere aanwezige gelovigen.

Feestdag

Al in de middeleeuwen werden er voorjaarsfeesten gehouden. Een van die feesten was de viering van de pinksterblom (dit was fluitenkruid en niet de pinksterbloem), waarbij het mooiste meisje van het dorp tot pinksterbloem werd gekozen. Nu wordt dit feest in het oosten en zuiden van Nederland en op de Waddeneilanden nog met pinksteren gevierd als kinderfeest. Op Schiermonnikoog bijvoorbeeld staat dit feest bekend als “Kallemooi”; een zeer oude traditie op dit eiland,waarbij op de zaterdagavond voor pinksterzondag een meiboom omhoog wordt gehesen met bovenin een grote mand met daarin een ‘gestolen’ haan uit het dorp. Na drie dagen gaat de mast weer naar beneden en wordt de haan in een optocht weer teruggebracht naar de rechtmatige eigenaar. De haan kan dan terug in zijn hok (en naar zijn hennen) en de eigenaar trakteert iedereen ter plaatse op een drankje.

Sinds 1969 vond jarenlang in het Pinksterweekend in Limburg Pinkpop plaats (dat ten tijde van de eerste editie nog Pinknick heette). De naam is een afkorting van de woorden popfestival en Pinksteren. Vanwege de vroege datum van Pinksteren in 2008, en de slechte ervaring daarmee in 2005, vond het festival in dat jaar plaats in het weekend van 30 en 31 mei en 1 juni. Op Pinkstermaandag 2008 vindt wel de 2e editie plaats van Pinkpop Classic, dat zich voornamelijk richt op de Pinkpopgangers van vroeger, met artiesten die in de lange geschiedenis van Pinkpop reeds van de partij waren.

Voor de meeste Nederlanders en Vlamingen betekent Pinksteren weinig meer dan een extra lang weekend, omdat aan de zondagse feestdag een extra vrije dag op de maandag erna is toegevoegd. Men kent aldus een eerste en een tweede pinksterdag. De Zaanstreek heeft nog een Derde pinksterdag, ‘Pinkster Drie’ genaamd, naar men zegt om de bevrijding van de Spaanse bezetting te vieren. Veel ‘Zaankanters’ nemen dan een extra vrije dag op. Tegenwoordig wordt er op die dag de Pinksterdrie Wielerronde van Krommenie gereden.